<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="B13n0080">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Supplement to the Dazangjing, Electronic version, No. 80 大唐西域記（校點本）</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大藏經補編數位版, No. 80 大唐西域記（校點本）</title>
			<author><name role="" type="person">玄奘</name>口述　辯機編纂</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>BuBian</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>12卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">B</idno>.<idno type="vol">13</idno>.<idno type="no">80</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Supplement to the Dazangjing</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大藏經補編</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">大唐西域記（校點本）</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二）</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【補編】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【大-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【磧乙-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit3">【麗-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit4">【思溪-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00104">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00104</charName>
				<mapping cb:dec="983144" type="PUA">U+F0068</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+5AD3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>媲</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[女*((奐-大)/比)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00395">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00395</charName>
				<mapping cb:dec="983435" type="PUA">U+F018B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22931</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+龍]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00595">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00595</charName>
				<mapping cb:dec="983635" type="PUA">U+F0253</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EA8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+少]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00626">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00626</charName>
				<mapping cb:dec="983666" type="PUA">U+F0272</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3CB2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[疊*毛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01082">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01082</charName>
				<mapping cb:dec="984122" type="PUA">U+F043A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2A3AD</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[麾-毛+黍]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01368">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01368</charName>
				<mapping cb:dec="984408" type="PUA">U+F0558</mapping>
			<mapping type="unicode">U+29701</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[飢-几+夌]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02148">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02148</charName>
				<mapping cb:dec="985188" type="PUA">U+F0864</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3904</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+巿]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02506">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02506</charName>
				<mapping cb:dec="985546" type="PUA">U+F09CA</mapping>
			<mapping type="unicode">U+20976</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[匚@虎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04403">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04403</charName>
				<mapping cb:dec="987443" type="PUA">U+F1133</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4173</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[禾*芻]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06224">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06224</charName>
				<mapping cb:dec="989264" type="PUA">U+F1850</mapping>
			<mapping type="unicode">U+85F3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[葶-丁+呆]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06464">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06464</charName>
				<mapping cb:dec="989504" type="PUA">U+F1940</mapping>
			<mapping type="unicode">U+44F2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[卄/侻]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB32922">
				<charName>CBETA CHARACTER CB32922</charName>
				<mapping cb:dec="1015962" type="PUA">U+F809A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2A2E9</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[塵-土+黍]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB32932">
				<charName>CBETA CHARACTER CB32932</charName>
				<mapping cb:dec="1015972" type="PUA">U+F80A4</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>焉</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[焉-正+(匚@丨)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB32940">
				<charName>CBETA CHARACTER CB32940</charName>
				<mapping cb:dec="1015980" type="PUA">U+F80AC</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+257F7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[禾*(前-刖+丑)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB32946">
				<charName>CBETA CHARACTER CB32946</charName>
				<mapping cb:dec="1015986" type="PUA">U+F80B2</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+2BF44</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[拯-氶+(口*了*又)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2015-04-29">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0519a" n="0519a"/>
<lb ed="B" n="0519a01"/><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">校點說明</cb:mulu><head>校點說明</head>
<lb ed="B" n="0519a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB13p0519a0201"><p xml:id="pB13p0519a0201">一、本書係採用金陵刻經處刊行的《大唐西域記》作爲進行校點工作的底本（簡稱「金陵本」），並曾
<lb ed="B" n="0519a03"/>對照下列各種不同的本子，進行校勘：</p>
<lb ed="B" n="0519a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB13p0519a0401"><p xml:id="pB13p0519a0401">1.敦煌唐寫本卷一及卷二殘卷。⸺簡稱「敦煌本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0519a05"/><item xml:id="itemB13p0519a0501"><p xml:id="pB13p0519a0501">2.南宋安吉州<name role="" type="person">資福寺</name>刊本（據《四部叢刊》影印本）。⸺簡稱「南宋本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0519a06"/><item xml:id="itemB13p0519a0601"><p xml:id="pB13p0519a0601">3.影印宋磧砂藏經本（此本大部分係以元普寧藏本及明永樂藏本複頁，詳見《影印宋磧砂藏經》
<lb ed="B" n="0519a07"/>首册之二複頁表）。⸺簡稱「磧砂本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0519a08"/><item xml:id="itemB13p0519a0801"><p xml:id="pB13p0519a0801">4.明末嘉興府<name role="" type="person">楞嚴寺</name>刊本。⸺簡稱「徑山本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0519a09"/><item xml:id="itemB13p0519a0901"><p xml:id="pB13p0519a0901">5.高麗新藏本（據日本京都帝國大學文科大學校印本）。⸺簡稱「麗本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0519a10"/><item xml:id="itemB13p0519a1001"><p xml:id="pB13p0519a1001">6.上述麗本所附考異，又曾對勘下列各本，這次的校點本也曾據以校字，計有：</p>
<lb ed="B" n="0519a11"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB13p0519a1101"><p xml:id="pB13p0519a1101">甲、宋藏本（日本東寺觀智院所藏）。⸺簡稱「宋本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0519a12"/><item xml:id="itemB13p0519a1201"><p xml:id="pB13p0519a1201">乙、高麗舊藏本。⸺簡稱「舊麗本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0519a13"/><item xml:id="itemB13p0519a1301"><p xml:id="pB13p0519a1301">丙、日本石山寺所藏古寫本。⸺簡稱「石本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0519a14"/><item xml:id="itemB13p0519a1401"><p xml:id="pB13p0519a1401">丁、日本醍醐三寶院所藏古寫本。⸺簡稱「建本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0519a15"/><item xml:id="itemB13p0519a1501"><p xml:id="pB13p0519a1501">戊、日本神田香岩寺所藏古寫本。⸺簡稱「大本」。</p></item>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0520a" n="0520a"/>
<lb ed="B" n="0520a01"/><item xml:id="itemB13p0520a0101"><p xml:id="pB13p0520a0101">己、日本和州橘寺古藏本。⸺簡稱「古本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0520a02"/><item xml:id="itemB13p0520a0201"><p xml:id="pB13p0520a0201">庚、又一舊本。⸺簡稱「異本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0520a03"/><item xml:id="itemB13p0520a0301"><p xml:id="pB13p0520a0301">辛、日本京兆妙典寺藏本。簡稱「一本」。</p></item></list></item>
<lb ed="B" n="0520a04"/><item xml:id="itemB13p0520a0401"><p xml:id="pB13p0520a0401">7.日本松本初子所藏中尊寺金銀泥經本（據《大正新修大藏經》所載）。⸺簡稱「中本」。</p></item>
<lb ed="B" n="0520a05"/><item xml:id="itemB13p0520a0501"><p xml:id="pB13p0520a0501">8.日本堀謙德著《解說西域記》。⸺簡稱「堀本」。</p></item></list></item>
<lb ed="B" n="0520a06"/><item xml:id="itemB13p0520a0601"><p xml:id="pB13p0520a0601">二、在校勘工作中，對照各本文字異同，擇善而從。爲了避免煩瑣考證，只擇要選錄一部分校勘記，
<lb ed="B" n="0520a07"/>其餘從略。</p></item>
<lb ed="B" n="0520a08"/><item xml:id="itemB13p0520a0801"><p xml:id="pB13p0520a0801">三、《西域記》舊有各本每章正文的分段，比較凌亂，茲均加以整理；並將各章分成若干大節，每大
<lb ed="B" n="0520a09"/>節前複加了一個子題。以淸眉目；較長的大節，又分出小節，並在每小節前複加了一個分題。</p></item></list></cb:div>
<lb ed="B" n="0520a10"/>
<lb ed="B" n="0520a11"/>
<lb ed="B" n="0520a12"/>
<lb ed="B" n="0520a13"/>
<lb ed="B" n="0520a14"/>
<lb ed="B" n="0520a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0521a" n="0521a"/>
<lb ed="B" n="0521a01"/>
<lb ed="B" n="0521a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">目錄</cb:mulu><head>大唐西域記目錄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0521001" n="0521001"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0521002" n="0521002"/></head>
<lb ed="B" n="0521a03"/><table cols="2"><row><cell>大唐西域記序（敬播）</cell><cell>　　一</cell></row>
<lb ed="B" n="0521a04"/><row><cell>大唐西域記序（于志寧）</cell><cell>　　一</cell></row>
<lb ed="B" n="0521a05"/><row><cell>大唐西域記</cell><cell>　　一</cell></row>
<lb ed="B" n="0521a06"/><row><cell>　序</cell><cell>　　一</cell></row>
<lb ed="B" n="0521a07"/><row><cell>卷第一</cell><cell>　　一</cell></row>
<lb ed="B" n="0521a08"/><row><cell>　阿耆尼國</cell><cell>　　二</cell></row>
<lb ed="B" n="0521a09"/><row><cell>　屈支國</cell><cell>　　三</cell></row>
<lb ed="B" n="0521a10"/><row><cell>　　國東荒城*</cell><cell>　　三</cell></row>
<lb ed="B" n="0521a11"/><row><cell>　　昭怙釐伽藍*</cell><cell>　　四</cell></row>
<lb ed="B" n="0521a12"/><row><cell>　　大會所*</cell><cell>　　四</cell></row>
<lb ed="B" n="0521a13"/><row><cell>　　阿奢理貳伽藍*</cell><cell>　　五</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0522a" n="0522a"/>
<lb ed="B" n="0522a01"/><row><cell>　跋祿迦國</cell><cell>　　六</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a02"/><row><cell>　凌山及大淸池*</cell><cell>　　六</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a03"/><row><cell>　素葉水城*</cell><cell>　　七</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a04"/><row><cell>　窣利地區總述*</cell><cell>　　八</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a05"/><row><cell>　千泉*</cell><cell>　　八</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a06"/><row><cell>　呾邏私城*</cell><cell>　　九</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a07"/><row><cell>　小孤城*</cell><cell>　　九</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a08"/><row><cell>　白水城*　恭御城*</cell><cell>　　九</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a09"/><row><cell>　笯赤建國</cell><cell>　一〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a10"/><row><cell>　赭時國</cell><cell>　一〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a11"/><row><cell>　<g ref="#CB02148">㤄</g>捍國及窣堵利瑟那國</cell><cell>　一一</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a12"/><row><cell>　大沙磧*</cell><cell>　一一</cell></row>
<lb ed="B" n="0522a13"/><row><cell>　颯秣建國</cell><cell>　一二</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0523a" n="0523a"/>
<lb ed="B" n="0523a01"/><row><cell>　弭秣賀　劫布呾那　屈霜你迦　喝捍　捕喝　伐地　貨利習彌伽等七國</cell><cell>　一二</cell></row>
<lb ed="B" n="0523a02"/>
<lb ed="B" n="0523a03"/><row><cell>　羯霜那國</cell><cell>　一四</cell></row>
<lb ed="B" n="0523a04"/><row><cell>　　鐵門*</cell><cell>　一四</cell></row>
<lb ed="B" n="0523a05"/><row><cell>　覩貨邏國故地總述*</cell><cell>　一四</cell></row>
<lb ed="B" n="0523a06"/><row><cell>　呾蜜　赤鄂衍那　忽露摩　愉漫　鞠和衍那　鑊沙　珂咄羅　拘謎陀　縛伽浪　紇露悉泯健　忽懍等十一國</cell><cell>　一六</cell></row>
<lb ed="B" n="0523a07"/>
<lb ed="B" n="0523a08"/><row><cell>　縛喝國</cell><cell>　一七</cell></row>
<lb ed="B" n="0523a09"/><row><cell>　　納縛僧伽藍*</cell><cell>　一八</cell></row>
<lb ed="B" n="0523a10"/><row><cell>　　提謂城及波利城*</cell><cell>　一九</cell></row>
<lb ed="B" n="0523a11"/><row><cell>　銳秣陀國及胡寔健國</cell><cell>　二〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0523a12"/><row><cell>　呾剌健國</cell><cell>　二〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0523a13"/><row><cell>　揭職國</cell><cell>　二一</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0524a" n="0524a"/>
<lb ed="B" n="0524a01"/><row><cell>　梵衍那國</cell><cell>　二一</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a02"/><row><cell>　　大佛像*</cell><cell>　二二</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a03"/><row><cell>　　小川澤僧伽藍*</cell><cell>　二二</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a04"/><row><cell>　迦畢試國</cell><cell>　二三</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a05"/><row><cell>　　質子伽藍*</cell><cell>　二四</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a06"/><row><cell>　　曷邏怙羅僧伽藍*</cell><cell>　二五</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a07"/><row><cell>　　阿路猱山*</cell><cell>　二五</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a08"/><row><cell>　　大雪山龍池*</cell><cell>　二六</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a09"/><row><cell>　　舊王伽藍*</cell><cell>　二八</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a10"/><row><cell>　　比羅娑洛山*</cell><cell>　二八</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a11"/><row><cell>卷第二</cell><cell>　三一</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a12"/><row><cell>　印度總述*</cell><cell>　三一</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a13"/><row><cell>　　名稱*</cell><cell>　三一</cell></row>
<lb ed="B" n="0524a14"/><row><cell>　　疆域*</cell><cell>　三二</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0525a" n="0525a"/>
<lb ed="B" n="0525a01"/><row><cell>　　數量*</cell><cell>　三二</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a02"/><row><cell>　　歲時*</cell><cell>　三二</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a03"/><row><cell>　　宮室*</cell><cell>　三四</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a04"/><row><cell>　　衣飾*</cell><cell>　三四</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a05"/><row><cell>　　饌食*</cell><cell>　三五</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a06"/><row><cell>　　文字*</cell><cell>　三六</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a07"/><row><cell>　　敎育*</cell><cell>　三六</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a08"/><row><cell>　　佛敎*</cell><cell>　三七</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a09"/><row><cell>　　族姓*</cell><cell>　三八</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a10"/><row><cell>　　兵術*</cell><cell>　三八</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a11"/><row><cell>　　刑法*</cell><cell>　三九</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a12"/><row><cell>　　致敬*</cell><cell>　四〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a13"/><row><cell>　　病死*</cell><cell>　四〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a14"/><row><cell>　　賦稅*</cell><cell>　四一</cell></row>
<lb ed="B" n="0525a15"/><row><cell>　　物產*</cell><cell>　四一</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0526a" n="0526a"/>
<lb ed="B" n="0526a01"/><row><cell>　濫波國</cell><cell>　四三</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a02"/><row><cell>　那揭羅曷國</cell><cell>　四四</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a03"/><row><cell>　　小石嶺影窟*</cell><cell>　四五</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a04"/><row><cell>　　醯羅城*</cell><cell>　四六</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a05"/><row><cell>　健馱邏國</cell><cell>　四七</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a06"/><row><cell>　　<name role="" type="person">迦膩色迦</name>王窣堵波*</cell><cell>　四八</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a07"/><row><cell>　　<name role="" type="person">迦膩色迦</name>王伽藍*</cell><cell>　五〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a08"/><row><cell>　　布色羯邏伐底城*</cell><cell>　五二</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a09"/><row><cell>　　跋虜沙城*</cell><cell>　五三</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a10"/><row><cell>　　烏鐸迦漢荼城及娑羅覩邏邑*</cell><cell>　五四</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a11"/><row><cell>卷第三</cell><cell>　五九</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a12"/><row><cell>　烏仗那國</cell><cell>　五九</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a13"/><row><cell>　　阿波邏羅龍泉*</cell><cell>　六〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0526a14"/><row><cell>　　醯羅山等地*</cell><cell>　六一</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0527a" n="0527a"/>
<lb ed="B" n="0527a01"/><row><cell>　　藍勃盧山龍池*</cell><cell>　六三</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a02"/><row><cell>　　達麗羅川*</cell><cell>　六五</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a03"/><row><cell>　鉢露羅國</cell><cell>　六六</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a04"/><row><cell>　呾叉始羅國</cell><cell>　六七</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a05"/><row><cell>　　醫羅鉢呾邏龍池*</cell><cell>　六七</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a06"/><row><cell>　　南山窣堵波*</cell><cell>　六八</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a07"/><row><cell>　僧訶補羅國</cell><cell>　七〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a08"/><row><cell>　　大石門*</cell><cell>　七一</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a09"/><row><cell>　烏剌尸國</cell><cell>　七二</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a10"/><row><cell>　迦溼彌羅國</cell><cell>　七三</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a11"/><row><cell>　　龍池傳說*</cell><cell>　七三</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a12"/><row><cell>　　五百羅漢僧傳說*</cell><cell>　七四</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a13"/><row><cell>　　迦溼彌羅結集*</cell><cell>　七四</cell></row>
<lb ed="B" n="0527a14"/><row><cell>　　雪山下王傳說*</cell><cell>　七六</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0528a" n="0528a"/>
<lb ed="B" n="0528a01"/><row><cell>　　佛牙伽藍*</cell><cell>　七七</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a02"/><row><cell>　　北山崖間小伽藍*</cell><cell>　七八</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a03"/><row><cell>　半笯蹉國</cell><cell>　八〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a04"/><row><cell>　曷邏闍補羅國</cell><cell>　八一</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a05"/><row><cell>卷第四</cell><cell>　八三</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a06"/><row><cell>　磔迦國</cell><cell>　八三</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a07"/><row><cell>　　大族王與幼日王*</cell><cell>　八四</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a08"/><row><cell>　　大族王與迦溼彌羅*</cell><cell>　八五</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a09"/><row><cell>　　故城僧伽藍*</cell><cell>　八六</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a10"/><row><cell>　至那僕底國</cell><cell>　八七</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a11"/><row><cell>　闍爛達羅國</cell><cell>　八八</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a12"/><row><cell>　屈露多等三國</cell><cell>　八九</cell></row>
<lb ed="B" n="0528a13"/><row><cell>　設多圖盧國</cell><cell>　九〇</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0529a" n="0529a"/>
<lb ed="B" n="0529a01"/><row><cell>　波理夜呾羅國</cell><cell>　九〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a02"/><row><cell>　秣兔羅國</cell><cell>　九一</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a03"/><row><cell>　薩他泥溼伐羅國</cell><cell>　九二</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a04"/><row><cell>　窣祿勤那國</cell><cell>　九四</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a05"/><row><cell>　秣底補羅國</cell><cell>　九五</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a06"/><row><cell>　　德光伽藍*</cell><cell>　九五</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a07"/><row><cell>　　大伽藍*</cell><cell>　九六</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a08"/><row><cell>　　摩裕羅城*</cell><cell>　九八</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a09"/><row><cell>　婆羅吸摩補羅等二國</cell><cell>　九九</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a10"/><row><cell>　瞿毘霜那國</cell><cell>一〇〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a11"/><row><cell>　堊醯掣呾羅國</cell><cell>一〇〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a12"/><row><cell>　毘羅刪拏國</cell><cell>一〇一</cell></row>
<lb ed="B" n="0529a13"/><row><cell>　劫比他國</cell><cell>一〇一</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0530a" n="0530a"/>
<lb ed="B" n="0530a01"/><row><cell>卷第五</cell><cell>一〇五</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a02"/><row><cell>　羯若鞠闍國</cell><cell>一〇五</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a03"/><row><cell>　　曲女城*</cell><cell>一〇五</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a04"/><row><cell>　　<name role="" type="person">戒日王</name>*</cell><cell>一〇七</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a05"/><row><cell>　　<name role="" type="person">玄奘</name>與<name role="" type="person">戒日王</name>*</cell><cell>一〇九</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a06"/><row><cell>　　曲女城之會*</cell><cell>一一〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a07"/><row><cell>　　<name role="" type="person">殑伽河</name>伽藍*</cell><cell>一一二</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a08"/><row><cell>　　納縛提婆矩羅城*</cell><cell>一一三</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a09"/><row><cell>　阿踰陀國</cell><cell>一一四</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a10"/><row><cell>　　無著與<name role="" type="person">世親</name>*</cell><cell>一一五</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a11"/><row><cell>　阿耶穆佉國</cell><cell>一一七</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a12"/><row><cell>　鉢邏耶伽國</cell><cell>一一八</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a13"/><row><cell>　　城中天祠*</cell><cell>一一九</cell></row>
<lb ed="B" n="0530a14"/><row><cell>　　大施場*</cell><cell>一一九</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0531a" n="0531a"/>
<lb ed="B" n="0531a01"/><row><cell>　憍賞彌國</cell><cell>一二一</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a02"/><row><cell>　　迦奢布羅城*</cell><cell>一二二</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a03"/><row><cell>　鞞索迦國</cell><cell>一二三</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a04"/><row><cell>卷第六</cell><cell>一二五</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a05"/><row><cell>　<name role="" type="person">室羅伐</name>悉底國</cell><cell>一二五</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a06"/><row><cell>　　<name role="" type="person">逝多林給孤獨園</name>*</cell><cell>一二六</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a07"/><row><cell>　　伽藍附近傳說*</cell><cell>一二八</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a08"/><row><cell>　　毘盧擇迦王傳說*</cell><cell>一二九</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a09"/><row><cell>　　故城*</cell><cell>一三一</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a10"/><row><cell>　劫比羅伐窣堵國</cell><cell>一三一</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a11"/><row><cell>　　<name role="" type="person">淨飯王</name>宮城*</cell><cell>一三二</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a12"/><row><cell>　　太子踰城處*</cell><cell>一三三</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a13"/><row><cell>　　二故城*</cell><cell>一三三</cell></row>
<lb ed="B" n="0531a14"/><row><cell>　　太子坐樹陰處*</cell><cell>一三四</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0532a" n="0532a"/>
<lb ed="B" n="0532a01"/><row><cell>　　釋種誅死處*</cell><cell>一三四</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a02"/><row><cell>　　尼拘律樹林*</cell><cell>一三五</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a03"/><row><cell>　　臘伐尼林*</cell><cell>一三六</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a04"/><row><cell>　藍摩國</cell><cell>一三八</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a05"/><row><cell>　　太子解衣剃髮處*</cell><cell>一三九</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a06"/><row><cell>　拘尸那揭羅國</cell><cell>一四一</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a07"/><row><cell>　　<name role="" type="person">娑羅林</name>*</cell><cell>一四一</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a08"/><row><cell>　　蘇<name role="" type="person">跋陀羅</name>窣堵波*</cell><cell>一四二</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a09"/><row><cell>　　焚身窣堵波*</cell><cell>一四四</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a10"/><row><cell>　　大邑聚*</cell><cell>一四六</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a11"/><row><cell>卷第七</cell><cell>一四九</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a12"/><row><cell>　<name role="" type="person">婆羅痆斯</name>國</cell><cell>一四九</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a13"/><row><cell>　　鹿野伽藍*</cell><cell>一五〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0532a14"/><row><cell>　　三龍池*</cell><cell>一五一</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0533a" n="0533a"/>
<lb ed="B" n="0533a01"/><row><cell>　　憍陳如等五人傳說*</cell><cell>一五三</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a02"/><row><cell>　　<name role="" type="person">施鹿林</name>東涸池*</cell><cell>一五四</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a03"/><row><cell>　　三獸窣堵波*</cell><cell>一五六</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a04"/><row><cell>　戰主國</cell><cell>一五七</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a05"/><row><cell>　　阿避陀羯剌拏僧伽藍*</cell><cell>一五八</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a06"/><row><cell>　　摩訶娑羅邑*</cell><cell>一五九</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a07"/><row><cell>　吠舍釐國</cell><cell>一六〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a08"/><row><cell>　　菴沒羅女園*</cell><cell>一六一</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a09"/><row><cell>　　吠舍釐結集*</cell><cell>一六四</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a10"/><row><cell>　　溼吠多補羅僧伽藍*</cell><cell>一六五</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a11"/><row><cell>　弗栗恃國</cell><cell>一六六</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a12"/><row><cell>　尼波羅國</cell><cell>一六八</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a13"/><row><cell>卷第八</cell><cell>一七一</cell></row>
<lb ed="B" n="0533a14"/><row><cell>　<name role="" type="person">摩揭陀國</name><note place="inline">上</note></cell><cell>一七一</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0534a" n="0534a"/>
<lb ed="B" n="0534a01"/><row><cell>　　波吒釐子城*</cell><cell>一七一</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a02"/><row><cell>　　故宮北石柱*</cell><cell>一七三</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a03"/><row><cell>　　大石柱*</cell><cell>一七五</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a04"/><row><cell>　　屈屈吒阿濫摩僧伽藍*</cell><cell>一七七</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a05"/><row><cell>　　建犍椎聲窣堵波*</cell><cell>一七八</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a06"/><row><cell>　　<name role="" type="person">馬鳴</name>與婆羅門*</cell><cell>一七九</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a07"/><row><cell>　　鞮羅釋迦伽藍*</cell><cell>一八〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a08"/><row><cell>　　德慧伽藍*</cell><cell>一八一</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a09"/><row><cell>　　戒賢伽藍*</cell><cell>一八四</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a10"/><row><cell>　　<name role="" type="person">伽耶城</name>*</cell><cell>一八五</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a11"/><row><cell>　　前<name role="" type="person">正覺山</name>*</cell><cell>一八六</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a12"/><row><cell>　　菩提樹垣*</cell><cell>一八六</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a13"/><row><cell>　　菩提樹垣附近*</cell><cell>一九二</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a14"/><row><cell>卷第九</cell><cell>二〇一</cell></row>
<lb ed="B" n="0534a15"/><row><cell>　<name role="" type="person">摩揭陀國</name><note place="inline">下</note></cell><cell>二〇一</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0535a" n="0535a"/>
<lb ed="B" n="0535a01"/><row><cell>　　香象池*</cell><cell>二〇一</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a02"/><row><cell>　　<name role="" type="person">雞足山</name>*</cell><cell>二〇三</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a03"/><row><cell>　　佛陀伐那山及杖林*</cell><cell>二〇四</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a04"/><row><cell>　　上茅宮城*</cell><cell>二〇六</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a05"/><row><cell>　　鷲峯山*</cell><cell>二〇八</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a06"/><row><cell>　　毘布羅山*</cell><cell>二〇九</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a07"/><row><cell>　　迦蘭陀竹園*</cell><cell>二一一</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a08"/><row><cell>　　第一結集*</cell><cell>二一二</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a09"/><row><cell>　　迦蘭陀池*</cell><cell>二一四</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a10"/><row><cell>　　<name role="" type="person">王舍城</name>*</cell><cell>二一五</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a11"/><row><cell>　　那爛陀僧伽藍*</cell><cell>二一六</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a12"/><row><cell>　　那爛陀伽藍四周*</cell><cell>二一八</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a13"/><row><cell>　　拘理迦邑*</cell><cell>二一九</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a14"/><row><cell>　　迦羅臂拏迦邑*</cell><cell>二二〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0535a15"/><row><cell>　　因陀羅勢羅窶訶山*</cell><cell>二二二</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0536a" n="0536a"/>
<lb ed="B" n="0536a01"/><row><cell>　　迦布德迦伽藍*</cell><cell>二二二</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a02"/><row><cell>卷第十</cell><cell>二二七</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a03"/><row><cell>　伊爛拏鉢伐多國</cell><cell>二二七</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a04"/><row><cell>　瞻波國</cell><cell>二三〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a05"/><row><cell>　羯朱嗢祇羅國</cell><cell>二三一</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a06"/><row><cell>　奔那伐彈那國</cell><cell>二三一</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a07"/><row><cell>　迦摩縷波國</cell><cell>二三二</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a08"/><row><cell>　三摩呾吒國及以東六國</cell><cell>二三四</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a09"/><row><cell>　耽摩栗底國</cell><cell>二三五</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a10"/><row><cell>　羯羅拏蘇伐剌那國</cell><cell>二三五</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a11"/><row><cell>　烏荼國</cell><cell>二三七</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a12"/><row><cell>　恭御陀國</cell><cell>二三八</cell></row>
<lb ed="B" n="0536a13"/><row><cell>　羯<g ref="#CB01368">𩜁</g>伽國</cell><cell>二三八</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0537a" n="0537a"/>
<lb ed="B" n="0537a01"/><row><cell>　憍薩羅國</cell><cell>二三九</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a02"/><row><cell>　　龍猛與提婆*</cell><cell>二四〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a03"/><row><cell>　　跋邏末羅耆釐山*</cell><cell>二四二</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a04"/><row><cell>　案達羅國</cell><cell>二四三</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a05"/><row><cell>　馱那羯磔迦國</cell><cell>二四五</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a06"/><row><cell>　珠利耶國</cell><cell>二四七</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a07"/><row><cell>　達羅毘荼國</cell><cell>二四八</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a08"/><row><cell>　秣羅矩吒國</cell><cell>二四九</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a09"/><row><cell>卷第十一</cell><cell>二五一</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a10"/><row><cell>　僧伽羅國</cell><cell>二五一</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a11"/><row><cell>　　寶渚傳說*</cell><cell>二五二</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a12"/><row><cell>　　僧伽羅傳說*</cell><cell>二五三</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a13"/><row><cell>　　佛敎二部*</cell><cell>二五六</cell></row>
<lb ed="B" n="0537a14"/><row><cell>　　那羅稽羅洲*</cell><cell>二五八</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0538a" n="0538a"/>
<lb ed="B" n="0538a01"/><row><cell>　恭建那補羅國</cell><cell>二六一</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a02"/><row><cell>　摩訶剌侘國</cell><cell>二六二</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a03"/><row><cell>　　阿折羅伽藍*</cell><cell>二六三</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a04"/><row><cell>　跋祿羯咕婆國</cell><cell>二六四</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a05"/><row><cell>　摩臘婆國</cell><cell>二六四</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a06"/><row><cell>　阿吒釐國</cell><cell>二六七</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a07"/><row><cell>　契吒國</cell><cell>二六七</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a08"/><row><cell>　伐臘毘國</cell><cell>二六八</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a09"/><row><cell>　<name role="" type="person">阿難陀</name>補羅國</cell><cell>二六九</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a10"/><row><cell>　蘇剌侘國</cell><cell>二六九</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a11"/><row><cell>　瞿折羅國</cell><cell>二七〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a12"/><row><cell>　鄔闍衍那國</cell><cell>二七〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0538a13"/><row><cell>　擲枳陀國</cell><cell>二七一</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0539a" n="0539a"/>
<lb ed="B" n="0539a01"/><row><cell>　摩醯溼伐羅補羅國</cell><cell>二七一</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a02"/><row><cell>　信度國</cell><cell>二七一</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a03"/><row><cell>　茂羅三部盧國</cell><cell>二七三</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a04"/><row><cell>　鉢伐多國</cell><cell>二七三</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a05"/><row><cell>　阿點婆翅羅國</cell><cell>二七四</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a06"/><row><cell>　狼揭羅國</cell><cell>二七五</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a07"/><row><cell>　波剌斯等三國</cell><cell>二七五</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a08"/><row><cell>　臂多勢羅國</cell><cell>二七六</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a09"/><row><cell>　阿軬荼國</cell><cell>二七七</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a10"/><row><cell>　伐剌拏國</cell><cell>二七八</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a11"/><row><cell>卷第十二</cell><cell>二七九</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a12"/><row><cell>　漕矩吒國</cell><cell>二七九</cell></row>
<lb ed="B" n="0539a13"/><row><cell>　弗栗恃薩儻那國</cell><cell>二八〇</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0540a" n="0540a"/>
<lb ed="B" n="0540a01"/><row><cell>　婆羅犀那大嶺*</cell><cell>二八一</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a02"/><row><cell>　安呾羅縛國及闊悉多國</cell><cell>二八一</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a03"/><row><cell>　活國</cell><cell>二八二</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a04"/><row><cell>　葱嶺*</cell><cell>二八三</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a05"/><row><cell>　瞢健　阿利尼　曷邏胡　訖栗瑟摩　鉢利曷等五國</cell><cell>二八三</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a06"/><row><cell>　呬摩呾羅國</cell><cell>二八四</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a07"/><row><cell>　鉢鐸創那　淫薄健　屈浪拏等三國</cell><cell>二八五</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a08"/><row><cell>　達摩悉鐵帝　尸棄尼　商彌等三國</cell><cell>二八六</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a09"/><row><cell>　波謎羅川*</cell><cell>二八九</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a10"/><row><cell>　朅盤陀國</cell><cell>二九〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a11"/><row><cell>　烏鎩國</cell><cell>二九二</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a12"/><row><cell>　佉沙國</cell><cell>二九四</cell></row>
<lb ed="B" n="0540a13"/><row><cell>　斫句迦國</cell><cell>二九五</cell></row>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0541a" n="0541a"/>
<lb ed="B" n="0541a01"/><row><cell>　瞿薩旦那國</cell><cell>二九六</cell></row>
<lb ed="B" n="0541a02"/><row><cell>　　王城附近諸伽藍*</cell><cell>二九七</cell></row>
<lb ed="B" n="0541a03"/><row><cell>　　勃伽夷城及鼠壤墳*</cell><cell>二九九</cell></row>
<lb ed="B" n="0541a04"/><row><cell>　　娑摩若僧伽藍*</cell><cell>三〇〇</cell></row>
<lb ed="B" n="0541a05"/><row><cell>　　蠶桑傳入之始*</cell><cell>三〇一</cell></row>
<lb ed="B" n="0541a06"/><row><cell>　　城東南大河*</cell><cell>三〇二</cell></row>
<lb ed="B" n="0541a07"/><row><cell>　　戰地*</cell><cell>三〇三</cell></row>
<lb ed="B" n="0541a08"/><row><cell>　　<g ref="#CB00104">嫓</g>摩城及尼壤城*</cell><cell>三〇三</cell></row>
<lb ed="B" n="0541a09"/><row><cell>　大流沙及以東行路*</cell><cell>三〇五</cell></row>
<lb ed="B" n="0541a10"/><row><cell>　跋文*</cell><cell>三〇六</cell></row>
<lb ed="B" n="0541a11"/><row><cell>大唐西域記贊（辯機）</cell><cell>三〇七</cell></row></table></cb:div>
<lb ed="B" n="0541a12"/>
<lb ed="B" n="0541a13"/>
<lb ed="B" n="0541a14"/>
<lb ed="B" n="0541a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0543a" n="0543a"/>
<lb ed="B" n="0543a01"/>
<lb ed="B" n="0543a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">敬播序</cb:mulu><head>大唐西域記序</head>
<lb ed="B" n="0543a03"/><p xml:id="pB13p0543a0301">竊以穹儀方載之廣，蘊識懷靈之異，談天無以究其極，括地詎足辯其原？是知方志所
<lb ed="B" n="0543a04"/>未傅，聲敎所不曁者，豈可勝道哉！詳夫天竺之爲國也，其來尙矣。聖賢以之疊軫，仁義於
<lb ed="B" n="0543a05"/>焉成俗。然事絕於曩代，壤隔於中土，山經莫之紀，王會所不書。博望鑿空，徒寘懷於<anchor xml:id="nkr_note_add_0543a0501" n="0543a0501"/><anchor xml:id="beg0543a0501" n="0543a0501"/>印<anchor xml:id="end0543a0501"/>
<lb ed="B" n="0543a06"/>竹，昆明道閉，謬肆力於神池。遂使瑞表恆星，鬱玄妙於千載；夢彰佩日，祕神光於萬里。
<lb ed="B" n="0543a07"/>曁於蔡愔訪道，摩騰入洛。經藏石室，未盡龍宮之奧；像畫涼臺，寧極鷲峯之美。自茲厥
<lb ed="B" n="0543a08"/>後，時政多虞。閹豎乘權，憒東京而鼎峙，母后成釁，剪中朝而幅裂。憲章泯於函、雒，烽
<lb ed="B" n="0543a09"/>燧警於關塞，四郊因而多壘，况茲邦之絕遠哉！然而釣奇之客，希世間至。頗存記注，寧盡
<lb ed="B" n="0543a10"/>物土之宜，徒採神經，未極眞如之旨。有隋一統，實務恢疆，尙且睠西海而咨嗟，望東離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0543001" n="0543001"/>
<lb ed="B" n="0543a11"/>而杼軸。揚旌玉門之表，信亦多人；利涉葱嶺之源，蓋無足紀。曷能指雪山而長騖，望龍池
<lb ed="B" n="0543a12"/>而一息者哉！良由德不被物，威不及遠。我大唐之有天下也，闢寰宇而創帝圖，掃攙搶而
<lb ed="B" n="0543a13"/>淸天步。功侔造化，明等照臨。人荷再生，肉骨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0543002" n="0543002"/>豺狼之吻；家蒙錫壽，還魂鬼蜮之墟。
<lb ed="B" n="0543a14"/>總異類於<g ref="#CB06224">藳</g>街，掩遐荒於輿地。苑十洲而池環海，小五帝而鄙上皇。法師幼漸法門，慨祇
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0544a" n="0544a"/>
<lb ed="B" n="0544a01"/>園之莫履；長懷眞迹，仰鹿野而翹心。褰裳淨境，實惟素蓄。會淳風之西偃，屬候律之東
<lb ed="B" n="0544a02"/>歸，以貞觀三年<anchor xml:id="nkr_note_orig_0544003" n="0544003"/>，杖錫遵路。資皇靈而抵殊俗，冒重險其若夷；假冥助而踐畏塗，幾必
<lb ed="B" n="0544a03"/>危而已濟。喧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0544004" n="0544004"/>寒驟徙，展轉方達。言尋眞相，見不見於空有之間；博考精微，聞不聞於
<lb ed="B" n="0544a04"/>生滅之際。廓羣疑於性海，啓妙覺於迷津。於是隱括衆經，無片言而不盡；傍稽聖迹，無
<lb ed="B" n="0544a05"/>一物而不窺。周流多載，方始旋返。十九年正月，屆於長安。所獲經論六百五十七部，有
<lb ed="B" n="0544a06"/>詔譯焉。親踐者一百一十國，傳聞者二十八國。或事見於前典，或名始於今代。莫不餐和
<lb ed="B" n="0544a07"/>飮澤，頓顙而知歸；請吏革音，梯山而奉贐。歡闕庭而相抃，襲冠帶而成羣。爾其物產風
<lb ed="B" n="0544a08"/>土之差，習俗山川之異，遠則稽之於國典，近則詳之於故老。邈矣殊方，依然在目。無勞握
<lb ed="B" n="0544a09"/>槧，已詳油素。名爲大唐西域記，一帙，十二卷。竊惟書事記言，固已緝於微婉；瑣詞小
<lb ed="B" n="0544a10"/>道，冀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0544005" n="0544005"/>有補於遺闕。祕書著作佐郞敬播序之云爾。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0544a11"/>
<lb ed="B" n="0544a12"/>
<lb ed="B" n="0544a13"/>
<lb ed="B" n="0544a14"/>
<lb ed="B" n="0544a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0545a" n="0545a"/>
<lb ed="B" n="0545a01"/>
<lb ed="B" n="0545a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">志寧序</cb:mulu><head>大唐西域記序</head>
<lb ed="B" n="0545a03"/><byline cb:type="author">尙書左僕射燕國公于志寧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0545001" n="0545001"/>製</byline>
<lb ed="B" n="0545a04"/><p xml:id="pB13p0545a0401">若夫玉毫流照，甘露灑於大千；金鏡揚輝，薰風被於有截。故知示現三界，粵稱天下
<lb ed="B" n="0545a05"/>之尊；光宅四表，式標域中之大。是以慧日淪影，像化之跡東歸；帝猷宏闡，大章之步西
<lb ed="B" n="0545a06"/>極。有慈恩道場三藏法師，諱<name role="" type="person">玄奘</name>，俗姓陳氏，其先潁川<anchor xml:id="nkr_note_orig_0545002" n="0545002"/>人也。帝軒提象，控華渚而開
<lb ed="B" n="0545a07"/>源；大舜賓門，基歷山而聳構。三恪照於姬載，六奇光於漢祀。書奏而承朗月，遊道而聚
<lb ed="B" n="0545a08"/>德星。縱壑騈鱗，培風齊翼。世濟之美，鬱爲景胄。法師籍慶誕生，含和降德，結根深而<g ref="#CB06464">䓲</g>
<lb ed="B" n="0545a09"/>茂，導源浚而靈長。奇開之歲，霞軒月擧；聚沙之年，蘭薰桂馥。洎乎成立，藝殫墳素。九
<lb ed="B" n="0545a10"/>臯載響，五府交辟。以夫早悟眞假，夙昭慈慧，鏡眞筌而延佇，顧生涯而永息。而朱紱紫
<lb ed="B" n="0545a11"/>纓，誠有界之徽網；寶車丹枕，實出世之津途。由是擯落塵滓，言歸閑曠。令兄長捷法師，
<lb ed="B" n="0545a12"/>釋門之棟榦者也。擅龍象於身世，挺鶖鷺於當年。朝野挹其風猷，中外羨其聲彩。旣而情
<lb ed="B" n="0545a13"/>深友愛，道睦天倫。法師服勤請益，分陰靡棄。業光上首，擢秀檀林；德契中庸，騰芬蘭
<lb ed="B" n="0545a14"/>室。抗策平道，包九部而吞夢；鼓枻玄津，俯四韋而小魯。自茲徧遊談肆，載移涼燠。功
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0546a" n="0546a"/>
<lb ed="B" n="0546a01"/>旣成矣，能亦畢矣。至於泰初日月，燭耀靈臺；子雲鞶帨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0546003" n="0546003"/>，發揮神府。於是金文暫啓，
<lb ed="B" n="0546a02"/>佇秋駕而雲趨；玉柄纔撝，披霧市而波屬。若會斲輪之旨，猶知拜瑟之微。以瀉甁之多聞，
<lb ed="B" n="0546a03"/>泛虛舟而獨遠。迺於轘轅之地，先摧鍱腹之誇；井絡之鄕，遽表浮杯之異。遠邇宗挹，爲
<lb ed="B" n="0546a04"/>之語曰：昔聞荀氏八龍，今見陳門雙驥。汝、潁<anchor xml:id="nkr_note_orig_0546004" n="0546004"/>多奇士，誠哉此言。法師自幼迄長，遊心
<lb ed="B" n="0546a05"/>玄籍。名流先達，部執交馳，趨末忘本，摭華捐實，遂有南北異學，是非紛糾。永言於此，良用
<lb ed="B" n="0546a06"/>憮然。或恐傳譯踳駮，未能筌究，欲窮香象之文，將罄龍宮之目。以絕倫之德，屬會昌之期，
<lb ed="B" n="0546a07"/>杖錫拂衣，第如遐境。於是背玄灞而延望，指葱山而矯迹。川陸綿長，備嘗艱險。陋博望
<lb ed="B" n="0546a08"/>之非遠，嗤法顯之爲局。遊踐之處，畢究方言，鐫求幽賾，妙窮津會。於是詞發雌黃，飛英天
<lb ed="B" n="0546a09"/>竺；文傳貝葉，聿歸振旦。太宗<name role="" type="person">文皇帝</name>金輪纂御，寶位居尊。載佇風徽，召見靑蒲之上；
<lb ed="B" n="0546a10"/>迺睠通識，前膝黃屋之間。手詔綢繆，中使繼路。俯摛睿思，乃製三藏聖敎序，凡七百八十
<lb ed="B" n="0546a11"/>言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0546005" n="0546005"/>。今上昔在春闈，裁述聖記，凡五百七十九言。啓玄妙之津，盡揄揚之旨。蓋非道映
<lb ed="B" n="0546a12"/>雞林，譽光鷲嶽，豈能緬降神藻，以旌時秀。奉詔翻譯梵本，凡六百五十七部。具覽遐方異
<lb ed="B" n="0546a13"/>俗，絕壤殊風，土著之宜，人倫之序，正朔所曁，聲敎所覃，著大唐西域記，勒成一十二卷。
<lb ed="B" n="0546a14"/>編錄典奧，綜覈明審，立言不朽，其在茲焉。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0546a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0547a" n="0547a"/>
<lb ed="B" n="0547a01"/>
<lb ed="B" n="0547a02"/>
<lb ed="B" n="0547a03"/>
<lb ed="B" n="0547a04"/>
<lb ed="B" n="0547a05"/>
<lb ed="B" n="0547a06"/>
<lb ed="B" n="0547a07"/>
<lb ed="B" n="0547a08"/>
<lb ed="B" n="0547a09"/>
<lb ed="B" n="0547a10"/>
<lb ed="B" n="0547a11"/>
<lb ed="B" n="0547a12"/>
<lb ed="B" n="0547a13"/>
<lb ed="B" n="0547a14"/>
<lb ed="B" n="0547a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0549a" n="0549a"/>
<lb ed="B" n="0549a01"/>
<lb ed="B" n="0549a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">原序</cb:mulu><head>大唐西域記</head>
<lb ed="B" n="0549a03"/><byline cb:type="author">三藏沙門<name role="" type="person">玄奘</name>奉勅撰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0549001" n="0549001"/></byline>
<lb ed="B" n="0549a04"/>
<lb ed="B" n="0549a05"/><p cb:type="head1" xml:id="pB13p0549a0501">序<anchor xml:id="nkr_note_orig_0549002" n="0549002"/></p>
<lb ed="B" n="0549a06"/><p xml:id="pB13p0549a0601">歷選皇猷，遐觀帝錄，庖羲出震之初，軒轅垂衣之始，所以司牧黎元，所以疆畫分野，曁
<lb ed="B" n="0549a07"/>乎唐堯之受天運，光格四表，虞舜之納地圖，德流九土。自茲已降，空傳書事之册，逖聽前
<lb ed="B" n="0549a08"/>修，徒聞記言之史，豈若時逢有道，運屬無爲者歟。我大唐御極則天，乘時握紀，一六合而
<lb ed="B" n="0549a09"/>光宅，四三皇而照臨，玄化滂流，祥風遐扇，同乾坤之覆載，齊風雨之鼓潤，與夫東夷入貢，
<lb ed="B" n="0549a10"/>西戎卽叙，創業垂統，撥亂反正，固以跨越前王，囊括先代。同文共軌，至治神功，非載紀無
<lb ed="B" n="0549a11"/>以贊大猷，非昭宣何以光盛業。<name role="" type="person">玄奘</name>輒隨遊至，擧其風土，雖未考方辨俗，信已越五踰三。
<lb ed="B" n="0549a12"/>含生之儔，咸被凱澤；能言之類，莫不稱功。越自天府，曁諸天竺，幽荒異俗，絕域殊邦，咸
<lb ed="B" n="0549a13"/>承正朔，俱霑聲敎。贊武功之績，諷成口實，美文德之盛，鬱爲稱首。詳觀載籍，所未嘗
<lb ed="B" n="0549a14"/>聞；緬惟圖牒，誠無與二。不有所叙，何記化洽。今據聞見，於是載述。</p>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0550a" n="0550a"/>
<lb ed="B" n="0550a01"/><p xml:id="pB13p0550a0101">然則索訶世界<note place="inline">舊曰<name role="" type="person">娑婆世界</name>，又曰娑訶世界，皆訛也<anchor xml:id="nkr_note_orig_0550003" n="0550003"/>。</note>三千大千國土，爲一佛之化攝也。今一
<lb ed="B" n="0550a02"/>日月所照臨四天下者，據三千大千世界之中，諸佛世尊皆此垂化，現生現滅，導聖導凡。蘇迷
<lb ed="B" n="0550a03"/>盧山<note place="inline">唐言<name role="" type="person">妙高山</name><anchor xml:id="nkr_note_orig_0550004" n="0550004"/>。舊曰須彌，又曰須彌婁，皆訛略也。</note>四寶合成，在大海中，據金輪上，日月之所照
<lb ed="B" n="0550a04"/>迴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0550005" n="0550005"/>，諸天之所遊舍。七山七海，環峙環列。山間海水，具八功德。七金山外，乃鹹海也。
<lb ed="B" n="0550a05"/>海中可居者，大略有四洲焉。東毘提訶洲，<note place="inline">舊曰弗婆提，又曰<name role="" type="person">弗于逮</name>，訛也。</note><name role="" type="person">南贍部洲</name>，<note place="inline">舊曰<name role="" type="person">閻浮提</name>洲，
<lb ed="B" n="0550a06"/>又曰剡浮洲，訛也。</note>西瞿陀尼洲，<note place="inline">舊曰瞿耶尼，又曰劬伽尼，訛也。</note>北拘盧洲。<note place="inline">舊曰<name role="" type="person">鬱單越</name>，又曰鳩樓，訛也。</note>金
<lb ed="B" n="0550a07"/>輪王乃化被四天下，銀輪王則政隔北拘盧，銅輪王除北拘盧及西瞿陀尼，鐵輪王則惟贍部
<lb ed="B" n="0550a08"/>洲。夫輪王者，將卽大位，隨福所感，有大輪寶，浮空來應，感有金、銀、銅、鐵之異，境乃四、
<lb ed="B" n="0550a09"/>三、二、一之差，因其先瑞，卽以爲號。</p>
<lb ed="B" n="0550a10"/><p xml:id="pB13p0550a1001">其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0550006" n="0550006"/>贍部洲之中地者，阿那婆答多池也。<note place="inline">唐言無熱惱。舊曰<name role="" type="person">阿耨達池</name>，訛也。</note>在香山之南，
<lb ed="B" n="0550a11"/>大雪山之北，周八百里矣。金、銀、瑠璃、頗胝，飾其岸焉。金沙彌漫，淸波皎鏡。八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0550007" n="0550007"/>地
<lb ed="B" n="0550a12"/>菩薩以願力故，化爲龍王，於中潛宅。出淸泠<anchor xml:id="nkr_note_orig_0550008" n="0550008"/>水，給贍部洲。是以池東面銀牛口流出殑
<lb ed="B" n="0550a13"/><note place="inline">巨升反<anchor xml:id="nkr_note_orig_0550009" n="0550009"/>。</note>伽河，<note place="inline">舊曰恆河，又曰恆伽，訛也。</note>繞池一匝，入東南海；池南面金象口流出<name role="" type="person">信度河</name>，<note place="inline">舊
<lb ed="B" n="0550a14"/>曰辛頭河，訛也。</note>繞池一匝，入西南海；池西面瑠璃馬口流出縛芻河，<note place="inline">舊曰博叉河，訛也。</note>繞池一
<lb ed="B" n="0550a15"/>匝，入西北海；池北面頗胝師子口流出徒多河，<note place="inline">舊曰私陀河，訛也。</note>繞池一匝，入東北海，或曰
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0551a" n="0551a"/>
<lb ed="B" n="0551a01"/>潛流地下，出積石山，卽徙多河之流，爲中國之河源云。</p>
<lb ed="B" n="0551a02"/><p xml:id="pB13p0551a0201">時無輪王應運，贍部洲地有四主焉。南象主則暑溼宜象，西寶主乃臨海盈寶，北馬主
<lb ed="B" n="0551a03"/>寒勁宜馬，東人主和暢多人。故象主之國，躁烈篤學，特閑異術，服則橫巾右袒，首則中髻
<lb ed="B" n="0551a04"/>四垂，族類邑居，室宇重閣，寶主之鄕，無禮義，重財賄，短製左袵，斷髮長髭，有城郭之居，
<lb ed="B" n="0551a05"/>務殖貨之利。馬主之俗，天資獷暴，情忍殺戮，毳帳穹廬，鳥居逐牧。人主之地，風俗機慧，
<lb ed="B" n="0551a06"/>仁義昭明，冠帶右袵，車服有序，安土重遷，務資有類。三主之俗，東方爲上，其居室則東闢
<lb ed="B" n="0551a07"/>其戶，旦日則東向以拜。人主之地，南面爲尊。方俗殊風，斯其大槪。至於君臣上下之禮，
<lb ed="B" n="0551a08"/>憲章文軌之儀，人主之地，無以加也。淸心釋累之訓，出離生死之敎，象主之國，其理優矣。
<lb ed="B" n="0551a09"/>斯皆著之經誥，問諸土俗，博關今古，詳考見聞。然則佛興西方，法流東國，通譯音訛，方言
<lb ed="B" n="0551a10"/>語謬，音訛則義失，語謬則理乖。故曰，「必也正名乎」，貴無乖謬矣。</p>
<lb ed="B" n="0551a11"/><p xml:id="pB13p0551a1101">夫人有剛柔異性，言音不同，斯則繫風土之氣，亦習俗之致也。若其山川物產之異，風
<lb ed="B" n="0551a12"/>俗性類之差，則人主之地，國史詳焉；馬主之俗，寶主之鄕，史誥備載，可略言矣。至於象
<lb ed="B" n="0551a13"/>主之國，前古未詳，或書地多暑溼，或載俗好仁慈，頗存方志，莫能詳擧。豈道有行藏之致，
<lb ed="B" n="0551a14"/>固世有推移之運乎。是知候律以歸化，飮澤而來賓，越重險而款玉門，貢方奇而拜絳闕者，
<lb ed="B" n="0551a15"/>蓋難得而言焉。由是之故，訪道遠遊，請益之隙，存記風土。黑嶺已來，莫非胡俗，雖戎人
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0552a" n="0552a"/>
<lb ed="B" n="0552a01"/>同貫，而族類羣分，畫界封疆，大率土著，建城郭，務田畜，性重財賄，俗輕仁義，嫁娶無禮，
<lb ed="B" n="0552a02"/>尊卑無次，婦言是用，男位居下，死則焚骸，喪期無數，剺面截耳，斷髮裂裳，屠殺羣畜，祀
<lb ed="B" n="0552a03"/>祭幽魂，吉乃素服，凶則皂衣：同風類俗，略擧條貫，異政殊制，隨地別叙。印度風俗，語在
<lb ed="B" n="0552a04"/>後記。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0552a05"/>
<lb ed="B" n="0552a06"/>
<lb ed="B" n="0552a07"/>
<lb ed="B" n="0552a08"/>
<lb ed="B" n="0552a09"/>
<lb ed="B" n="0552a10"/>
<lb ed="B" n="0552a11"/>
<lb ed="B" n="0552a12"/>
<lb ed="B" n="0552a13"/>
<lb ed="B" n="0552a14"/>
<lb ed="B" n="0552a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0553a" n="0553a"/>
<lb ed="B" n="0553a01"/>
<lb ed="B" n="0553a02"/>
<lb ed="B" n="0553a03"/>
<lb ed="B" n="0553a04"/>
<lb ed="B" n="0553a05"/>
<lb ed="B" n="0553a06"/>
<lb ed="B" n="0553a07"/>
<lb ed="B" n="0553a08"/>
<lb ed="B" n="0553a09"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0555a" n="0555a"/>
<lb ed="B" n="0555a01"/>
<lb ed="B" n="0555a02"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>大唐西域記卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="B" n="0555a03"/>
<lb ed="B" n="0555a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三十四國</cb:mulu><head>三十四國</head>
<lb ed="B" n="0555a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB13p0555a0501">阿耆尼國</item><item xml:id="itemB13p0555a0505">屈支國</item><item xml:id="itemB13p0555a0508">跋祿迦國</item>
<lb ed="B" n="0555a06"/><item xml:id="itemB13p0555a0601">笯<note place="inline">奴故反</note>赤建國</item><item xml:id="itemB13p0555a0608">赭時國</item><item xml:id="itemB13p0555a0611"><g ref="#CB02148">㤄</g><note place="inline">敷發反</note>捍國</item>
<lb ed="B" n="0555a07"/><item xml:id="itemB13p0555a0701">窣<note place="inline">蘇沒反</note>堵利瑟那國</item><item xml:id="itemB13p0555a0710">颯秣建國</item><item xml:id="itemB13p0555a0714">弭秣賀國</item>
<lb ed="B" n="0555a08"/><item xml:id="itemB13p0555a0801">劫布呾那國</item><item xml:id="itemB13p0555a0806">屈霜<note place="inline">去聲</note>你迦國</item><item xml:id="itemB13p0555a0813">喝捍國</item>
<lb ed="B" n="0555a09"/><item xml:id="itemB13p0555a0901">捕喝國</item><item xml:id="itemB13p0555a0904">伐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0555001" n="0555001"/>地國</item><item xml:id="itemB13p0555a0907">貨利習彌伽國</item>
<lb ed="B" n="0555a10"/><item xml:id="itemB13p0555a1001">羯霜<note place="inline">去聲</note>那國</item><item xml:id="itemB13p0555a1007">呾蜜國</item><item xml:id="itemB13p0555a1010">赤鄂衍那國</item>
<lb ed="B" n="0555a11"/><item xml:id="itemB13p0555a1101">忽露摩國</item><item xml:id="itemB13p0555a1105">愉<note place="inline">色俱切</note>漫國</item><item xml:id="itemB13p0555a1111">鞠和衍那國</item>
<lb ed="B" n="0555a12"/><item xml:id="itemB13p0555a1201">鑊沙國</item><item xml:id="itemB13p0555a1204">珂咄羅國</item><item xml:id="itemB13p0555a1208">拘謎<note place="inline">莫閉切</note>陀國</item>
<lb ed="B" n="0555a13"/><item xml:id="itemB13p0555a1301">縛伽浪國</item><item xml:id="itemB13p0555a1305">紇露悉泯健國</item><item xml:id="itemB13p0555a1311">忽懍國</item>
<lb ed="B" n="0555a14"/><item xml:id="itemB13p0555a1401">縛喝國</item><item xml:id="itemB13p0555a1404">銳秣陀國</item><item xml:id="itemB13p0555a1408">胡寔健國</item>
<lb ed="B" n="0555a15"/><item xml:id="itemB13p0555a1501">呾剌健國</item><item xml:id="itemB13p0555a1505">揭職國</item><item xml:id="itemB13p0555a1508">梵衍那國</item>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0556a" n="0556a"/>
<lb ed="B" n="0556a01"/><item xml:id="itemB13p0556a0101">迦畢試國</item></list>
<lb ed="B" n="0556a02"/>
<lb ed="B" n="0556a03"/>
<lb ed="B" n="0556a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">阿耆尼國</cb:mulu><head>阿耆尼國</head>
<lb ed="B" n="0556a05"/><p xml:id="pB13p0556a0501">出高昌故地，自近者始，曰阿耆尼國。<note place="inline">舊曰焉耆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0556001" n="0556001"/>。</note></p>
<lb ed="B" n="0556a06"/><p xml:id="pB13p0556a0601">阿耆尼國，東西六百餘里，南北四百餘里。國大都城周六七里。四面據山，道險易守。
<lb ed="B" n="0556a07"/>泉流交帶，引水爲田。土宜<g ref="#CB01082">𪎭</g><anchor xml:id="nkr_note_orig_0556002" n="0556002"/>、黍、宿麥、香棗、蒲萄、梨、柰諸果。氣序和暢，風俗質直。
<lb ed="B" n="0556a08"/>文字取則印度，微有增損。服飾氈毼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0556003" n="0556003"/>，斷髮無巾。貨用金錢、銀錢、小銅錢。王其國人
<lb ed="B" n="0556a09"/>也，勇而寡略，好自稱伐，國無綱紀，法不整肅。伽藍十餘所，僧徒二千餘人，習學小乘敎說
<lb ed="B" n="0556a10"/>一切有部。經敎律儀，旣遵印度，諸習學者，卽其文而翫之。戒行律儀，潔淸勤勵。然食雜
<lb ed="B" n="0556a11"/>三淨，滯於漸敎矣。</p>
<lb ed="B" n="0556a12"/><p xml:id="pB13p0556a1201">從此西南行二百餘里，踰一小山，越二大河，西得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0556004" n="0556004"/>平川，行七百餘里，至屈<note place="inline">居勿反</note>支
<lb ed="B" n="0556a13"/>國。<note place="inline">舊曰龜兹。</note></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0556a14"/>
<lb ed="B" n="0556a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0557a" n="0557a"/>
<lb ed="B" n="0557a01"/>
<lb ed="B" n="0557a02"/>
<lb ed="B" n="0557a03"/>
<lb ed="B" n="0557a04"/>
<lb ed="B" n="0557a05"/>
<lb ed="B" n="0557a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">屈支國</cb:mulu><head>屈支國</head>
<lb ed="B" n="0557a07"/><p xml:id="pB13p0557a0701">屈支國，東西千餘里，南北六百餘里。國大都城周十七八里。宜<g ref="#CB01082">𪎭</g>、麥，有粳稻，出蒲
<lb ed="B" n="0557a08"/>萄、石榴，多梨、柰、桃、杏。土產黃金、銅、鐵、鉛、錫。氣序和，風俗質。文字取則印度，粗
<lb ed="B" n="0557a09"/>有改變。管弦伎樂，特善諸國。服飾錦褐，斷髮巾帽。貨用金錢、銀錢、小銅錢。王屈支種
<lb ed="B" n="0557a10"/>也，智謀寡昧，迫於強臣。其俗生子以木押頭，欲其匾<g ref="#CB02506">𠥶</g>也。伽藍百餘所，僧徒五千餘人，
<lb ed="B" n="0557a11"/>習學小乘敎說一切有部。經敎律儀，取則印度，其習讀者，卽本文矣。尙拘漸敎，食雜三
<lb ed="B" n="0557a12"/>淨。潔淸耽翫，人以功競。</p>
<lb ed="B" n="0557a13"/>
<lb ed="B" n="0557a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">國東荒城</cb:mulu><head>國東荒城</head>
<lb ed="B" n="0557a15"/><p xml:id="pB13p0557a1501">國東境城北天祠前，有大龍池。諸龍易形，交合牝馬，遂生龍駒，<g ref="#CB00395">𢤱</g>戾難馭，龍駒之子，
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0558a" n="0558a"/>
<lb ed="B" n="0558a01"/>方乃馴駕，所以此國多出善馬。聞之耆舊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0558001" n="0558001"/>曰：近代有王，號曰金花，政敎明察，感龍馭
<lb ed="B" n="0558a02"/>乘，王欲終沒，鞭觸其耳，因卽潛隱，以至於今，城中無井，取汲池水。龍變爲人，與諸婦會，
<lb ed="B" n="0558a03"/>生子驍勇，走及奔馬，如是漸染，人皆龍種，恃力作威，不恭王命，王乃引搆突厥，殺此城人，
<lb ed="B" n="0558a04"/>少長俱戮，略無噍類。城今荒蕪，人煙斷絕。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0558a05"/>
<lb ed="B" n="0558a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">昭怙釐伽藍</cb:mulu><head>昭怙釐伽藍</head>
<lb ed="B" n="0558a07"/><p xml:id="pB13p0558a0701">荒城北四十餘里，接山阿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0558002" n="0558002"/>，隔一河水，有二伽藍，同名昭怙釐，而東西相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0558003" n="0558003"/>稱。佛
<lb ed="B" n="0558a08"/>像莊飾，殆越人工。僧徒淸肅，誠爲勤勵。東昭怙釐佛堂中有玉石，面廣二尺餘，色帶黃
<lb ed="B" n="0558a09"/>白，狀如海蛤，其上有佛足履之迹，長尺有八寸，廣餘六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0558004" n="0558004"/>寸矣。或有齋日，照燭光明。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0558a10"/>
<lb ed="B" n="0558a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">大會所</cb:mulu><head>大會所</head>
<lb ed="B" n="0558a12"/><p xml:id="pB13p0558a1201">大城西門外，路左右各有立<anchor xml:id="nkr_note_orig_0558005" n="0558005"/>佛像，高九十餘尺。於此像前，建五年一大會處。每歲
<lb ed="B" n="0558a13"/>秋分數十日間，擧國僧徒皆來會集，上自君王，下至士、庶，捐廢俗務，奉持齋戒，受經聽法，
<lb ed="B" n="0558a14"/>渴日忘疲。諸僧伽藍莊嚴佛像，瑩以珍寶，飾之錦綺，載諸輦輿，謂之行像，動以千數，雲集
<lb ed="B" n="0558a15"/>會所。常以月十五日、晦日，國王、大臣謀議國事，訪及高僧，然後宣布。</p></cb:div>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0559a" n="0559a"/>
<lb ed="B" n="0559a01"/>
<lb ed="B" n="0559a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">阿奢理貳伽藍</cb:mulu><head>阿奢理貳伽藍</head>
<lb ed="B" n="0559a03"/><p xml:id="pB13p0559a0301">會場西北渡河，至阿奢理貳伽藍。<note place="inline">唐言奇特。</note>庭宇顯敞，佛像工飾。僧徒肅穆，精勤匪
<lb ed="B" n="0559a04"/>怠，並是耆艾宿德，博學高才，遠方俊彥，慕義至止。國王、大臣、士、庶、豪右，四事供養，久
<lb ed="B" n="0559a05"/>而彌敬。聞之耆舊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0559006" n="0559006"/>曰：昔此國先王，崇敬三寶，將欲遊方，觀禮聖迹，乃命母弟，攝知留
<lb ed="B" n="0559a06"/>事。其弟受命，竊自割勢，防未萌也。封之金函，持以上王。王曰：「斯何謂也？」對曰：「回
<lb ed="B" n="0559a07"/>駕之日，乃可開發。」卽付執事，隨軍掌護。王之還也，果有搆禍者，曰：「王命<anchor xml:id="nkr_note_orig_0559007" n="0559007"/>監國，婬亂
<lb ed="B" n="0559a08"/>中宮。」王聞震怒，欲置嚴刑。弟曰：「不敢逃責，願開金函。」王遂發而視之，乃斷勢也。曰：
<lb ed="B" n="0559a09"/>「斯何異物？欲何發明？」對曰：「王昔遊方，命知留事，懼有讒禍，割勢自明。今果有徵，願
<lb ed="B" n="0559a10"/>垂照覽。」王深敬異，情愛彌隆，出入後庭，無所禁礙。王弟於後，行過<anchor xml:id="nkr_note_orig_0559008" n="0559008"/>一夫，擁五百牛，
<lb ed="B" n="0559a11"/>欲事刑腐。見而惟念，引類增懷：「我今形虧，豈非宿業？」卽以財寶，贖此羣牛。以慈善力，
<lb ed="B" n="0559a12"/>男形漸具。以形具故，遂不入宮。王怪而問之，乃陳其始末。王以爲奇特也，遂建伽藍，式
<lb ed="B" n="0559a13"/>旌美迹，傳芳後葉。</p>
<lb ed="B" n="0559a14"/><p xml:id="pB13p0559a1401">從此西行六百餘里，經小沙磧，至跋祿迦國。<note place="inline">舊謂姑墨，又曰亟墨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0559009" n="0559009"/>。</note></p></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0559a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0560a" n="0560a"/>
<lb ed="B" n="0560a01"/>
<lb ed="B" n="0560a02"/>
<lb ed="B" n="0560a03"/>
<lb ed="B" n="0560a04"/>
<lb ed="B" n="0560a05"/>
<lb ed="B" n="0560a06"/>
<lb ed="B" n="0560a07"/>
<lb ed="B" n="0560a08"/>
<lb ed="B" n="0560a09"/>
<lb ed="B" n="0560a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">跋祿迦國</cb:mulu><head>跋祿迦國</head>
<lb ed="B" n="0560a11"/><p xml:id="pB13p0560a1101">跋祿迦國，東西六百餘里，南北三百餘里。國大都城周五六里。土宜氣序，人性風俗，
<lb ed="B" n="0560a12"/>文字法則，同屈支國，語言少異。細氈細褐，鄰國所重。伽藍數十所，僧徒千餘人，習學小
<lb ed="B" n="0560a13"/>乘敎說一切有部。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0560a14"/>
<lb ed="B" n="0560a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">凌山及大淸池</cb:mulu><head>凌山及大淸池</head>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0561a" n="0561a"/>
<lb ed="B" n="0561a01"/><p xml:id="pB13p0561a0101">國西北行三百餘里，度石磧，至凌山。此則葱嶺北原，水多東流矣。山谷積雪，春夏合
<lb ed="B" n="0561a02"/>凍，雖時消泮，尋復結冰。經途險阻，寒風慘烈。多暴龍難，陵<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561001" n="0561001"/>犯行人。由此路者，不
<lb ed="B" n="0561a03"/>得赭衣持瓠，大聲叫喚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561002" n="0561002"/>。微有違犯，災禍目覩，暴風奮發，飛沙雨石，遇者喪沒，難以
<lb ed="B" n="0561a04"/>全生。</p>
<lb ed="B" n="0561a05"/><p xml:id="pB13p0561a0501">山行四百餘里，至大淸池，<note place="inline">或名熱海，又謂鹹海。</note>周千餘里，東西廣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561003" n="0561003"/>，南北狹，四面負山，
<lb ed="B" n="0561a06"/>衆流交湊，色帶靑黑，味兼鹹苦，洪濤浩汗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561004" n="0561004"/>，驚波汩淴。龍魚雜處，靈怪間起，所以往來
<lb ed="B" n="0561a07"/>行旅，禱以祈福，水族雖多，莫敢漁捕。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0561a08"/>
<lb ed="B" n="0561a09"/>
<lb ed="B" n="0561a10"/>
<lb ed="B" n="0561a11"/>
<lb ed="B" n="0561a12"/>
<lb ed="B" n="0561a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">素葉水城</cb:mulu><head>素葉水城</head>
<lb ed="B" n="0561a14"/><p xml:id="pB13p0561a1401">淸池西北行五百餘里，至素葉水<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561001-1" n="0561001-1"/>城。城周六七里，諸國商胡雜居也。土宜<g ref="#CB01082">𪎭</g>、麥、
<lb ed="B" n="0561a15"/>蒲萄，林樹稀疏。氣序風寒，人衣氈褐。</p>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0562a" n="0562a"/>
<lb ed="B" n="0562a01"/><p xml:id="pB13p0562a0101">素葉已西數十孤城，城皆立長，雖不相稟命，然皆役屬突厥。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0562a02"/>
<lb ed="B" n="0562a03"/>
<lb ed="B" n="0562a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">窣利地區總述</cb:mulu><head>窣利地區總述</head>
<lb ed="B" n="0562a05"/><p xml:id="pB13p0562a0501">自素葉水城，至羯霜那國，地名窣利，人亦謂焉。文字語言，卽隨稱矣。字源簡略，本
<lb ed="B" n="0562a06"/>二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0562001" n="0562001"/>十餘言，轉而相生，其流浸廣，粗有書記，豎讀其文，遞相傳授，師資無替。服氈褐，衣
<lb ed="B" n="0562a07"/>皮<g ref="#CB00626">㲲</g>，裳服褊急。齊髮露頂，或總剪剃，繒綵絡頟。形容偉大，志性恇怯，風俗澆訛，多行
<lb ed="B" n="0562a08"/>詭詐，大抵貪求，父子計利，財多爲貴，良賤無差。雖富巨萬，服食麤弊。力田逐利者雜半
<lb ed="B" n="0562a09"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0562a10"/>
<lb ed="B" n="0562a11"/>
<lb ed="B" n="0562a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">千泉</cb:mulu><head>千泉</head>
<lb ed="B" n="0562a13"/><p xml:id="pB13p0562a1301">素葉城西行四百餘里，至千泉。千泉者，地方二百餘里，南面雪山，三陲平陸。水土沃
<lb ed="B" n="0562a14"/>潤，林樹扶疏，暮春之月，雜花若綺，泉池千所，故以名焉。突厥可汗每來避暑。中有羣鹿，
<lb ed="B" n="0562a15"/>多飾鈴鐶，馴狎於人，不甚驚走。可汗愛賞，下命羣屬，敢加殺害，有誅無赦。故此羣鹿，得
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0563a" n="0563a"/>
<lb ed="B" n="0563a01"/>終其壽。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0563a02"/>
<lb ed="B" n="0563a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">呾邏私城</cb:mulu><head>呾邏私城</head>
<lb ed="B" n="0563a04"/><p xml:id="pB13p0563a0401">千泉西行百四五十里，至呾邏私城。城周八九里，諸國商胡雜居也。土宜氣序，大同
<lb ed="B" n="0563a05"/>素葉。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0563a06"/>
<lb ed="B" n="0563a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">小孤城</cb:mulu><head>小孤城</head>
<lb ed="B" n="0563a08"/><p xml:id="pB13p0563a0801">南行十餘里，有小孤城，三百餘戶，本中國人也，昔爲突厥所掠，後遂鳩集同國，共保此
<lb ed="B" n="0563a09"/>城，於中宅居。衣裳<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563001" n="0563001"/>去就，遂同突厥，言辭儀範，猶存本國。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0563a10"/>
<lb ed="B" n="0563a11"/>
<lb ed="B" n="0563a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">白水城　恭御城</cb:mulu><head>白水城　恭御城</head>
<lb ed="B" n="0563a13"/><p xml:id="pB13p0563a1301">從此西南行二百餘里，至白水城<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563001-1" n="0563001-1"/>。城周六七里。土地所產，風氣所宜，逾勝呾邏
<lb ed="B" n="0563a14"/>私。</p>
<lb ed="B" n="0563a15"/><p xml:id="pB13p0563a1501">西南行二百餘里，至恭御城。城周五六里。原隰膏腴，樹林蓊鬱。</p>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0564a" n="0564a"/>
<lb ed="B" n="0564a01"/><p xml:id="pB13p0564a0101">從此南行四五十里，至笯<note place="inline">奴故反。</note>赤建國。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0564a02"/>
<lb ed="B" n="0564a03"/>
<lb ed="B" n="0564a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">笯赤建國</cb:mulu><head>笯赤建國</head>
<lb ed="B" n="0564a05"/><p xml:id="pB13p0564a0501">笯赤建國，周千餘里。地沃壤，備稼穡，草木鬱茂，花果繁盛，多蒲萄，亦所貴也。城邑
<lb ed="B" n="0564a06"/>百數，各別君長，進止往來，不相稟命。雖則畫野區分，總稱笯赤建國。</p>
<lb ed="B" n="0564a07"/><p xml:id="pB13p0564a0701">從此西行二百餘里，至赭時國。<note place="inline">唐言石國。</note></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0564a08"/>
<lb ed="B" n="0564a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">赭時國</cb:mulu><head>赭時國</head>
<lb ed="B" n="0564a10"/><p xml:id="pB13p0564a1001">赭時國，周千餘里。西臨葉河<anchor xml:id="nkr_note_orig_0564001" n="0564001"/>。東西狹，南北長。土宜氣序，同笯赤建國。城邑數
<lb ed="B" n="0564a11"/>十，各別君長，旣無總主<anchor xml:id="nkr_note_orig_0564002" n="0564002"/>，役屬突厥。</p>
<lb ed="B" n="0564a12"/><p xml:id="pB13p0564a1201">從此東南<anchor xml:id="nkr_note_orig_0564003" n="0564003"/>千餘里，至<g ref="#CB02148">㤄</g><note place="inline">敷發反。</note>捍國。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0564a13"/>
<lb ed="B" n="0564a14"/>
<lb ed="B" n="0564a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0565a" n="0565a"/>
<lb ed="B" n="0565a01"/>
<lb ed="B" n="0565a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2"><g ref="#CB02148">㤄</g>捍國及窣堵利瑟那國</cb:mulu><head><g ref="#CB02148">㤄</g>捍國及窣堵利瑟那國</head>
<lb ed="B" n="0565a03"/><p xml:id="pB13p0565a0301"><g ref="#CB02148">㤄</g>捍國，周四千餘里，山周四境。土地膏腴，稼穡滋盛，多花果，宜羊馬。氣序風寒，人
<lb ed="B" n="0565a04"/>性剛勇，語異諸國，形貌醜弊。自數十年，無大君長，酋<anchor xml:id="nkr_note_orig_0565001" n="0565001"/>豪力競，不相賓伏，依川據險，畫
<lb ed="B" n="0565a05"/>野分都。</p>
<lb ed="B" n="0565a06"/><p xml:id="pB13p0565a0601">從此西行千餘里，至窣堵利瑟那國。</p>
<lb ed="B" n="0565a07"/><p xml:id="pB13p0565a0701">窣堵利瑟那國，周千四五百<anchor xml:id="nkr_note_orig_0565002" n="0565002"/>里。東臨葉河。葉河出葱嶺北原，西北而流，浩汗渾濁，
<lb ed="B" n="0565a08"/>汩淴漂急。土宜風俗，同赭時國。自有王，附突厥。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0565a09"/>
<lb ed="B" n="0565a10"/>
<lb ed="B" n="0565a11"/>
<lb ed="B" n="0565a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">大沙磧</cb:mulu><head>大沙磧</head>
<lb ed="B" n="0565a13"/><p xml:id="pB13p0565a1301">從此西北入大沙磧，絕無水草。途路彌漫，疆境難測，望大山，尋遺骨，以知所指，以記
<lb ed="B" n="0565a14"/>經途。行五百餘里，至颯秣建國。<note place="inline">唐言康國。</note></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0565a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0566a" n="0566a"/>
<lb ed="B" n="0566a01"/>
<lb ed="B" n="0566a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">颯秣建國</cb:mulu><head>颯秣建國</head>
<lb ed="B" n="0566a03"/><p xml:id="pB13p0566a0301">颯秣建國，周千六七百里，東西長，南北狹。國大都城周二十餘里，極險<anchor xml:id="nkr_note_orig_0566001" n="0566001"/>固，多居
<lb ed="B" n="0566a04"/>人。異方寶貨，多聚此國。土地沃壤，稼穡備植，林樹蓊鬱，花果滋茂，多出善馬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0566002" n="0566002"/>。機巧
<lb ed="B" n="0566a05"/>之伎，特工諸國。氣序和暢，風俗猛烈。凡諸胡國，此爲其中。進止威儀，近遠取則。其王
<lb ed="B" n="0566a06"/>豪勇，鄰國承命。兵馬強盛，多是赭羯。赭羯之人，其性勇烈，視死如歸，戰無前敵。</p>
<lb ed="B" n="0566a07"/><p xml:id="pB13p0566a0701">從此東南至弭秣賀國。<note place="inline">唐言米國。</note></p></cb:div>
<lb ed="B" n="0566a08"/>
<lb ed="B" n="0566a09"/>
<lb ed="B" n="0566a10"/>
<lb ed="B" n="0566a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">弭秣賀　劫布呾那　屈霜你迦　喝捍　捕喝　伐地　貨利習彌伽等七國</cb:mulu><head>弭秣賀　劫布呾那　屈霜你迦　喝捍　捕喝　伐地
<lb ed="B" n="0566a12"/>　貨利習彌伽等七國</head>
<lb ed="B" n="0566a13"/><p xml:id="pB13p0566a1301">弭秣賀國，周四五百里。據川中。東西狹，南北長。土宜風俗，同颯秣建國。從此北
<lb ed="B" n="0566a14"/>至劫布呾那國。<note place="inline">唐言曹國。</note></p>
<lb ed="B" n="0566a15"/><p xml:id="pB13p0566a1501">劫布呾那國，周千四五百里，東西長，南北狹。土宜風俗，同颯秣建國。從此國西<anchor xml:id="nkr_note_orig_0566001-1" n="0566001-1"/>三
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0567a" n="0567a"/>
<lb ed="B" n="0567a01"/>百餘里，至屈<note place="inline">居勿反</note>。霜<note place="inline">去聲</note>。你迦國。<note place="inline">唐言何國</note>。</p>
<lb ed="B" n="0567a02"/><p xml:id="pB13p0567a0201">屈霜你迦國，周千四五百里，東西狹，南北長。土宜風俗，同颯秣建國。從此國西<anchor xml:id="nkr_note_orig_0567002" n="0567002"/>
<lb ed="B" n="0567a03"/>二百餘里，至喝捍國。<note place="inline">唐言東安國</note>。</p>
<lb ed="B" n="0567a04"/><p xml:id="pB13p0567a0401">喝捍國，周千餘里。土宜風俗，同颯秣建國。從此國西四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0567003" n="0567003"/>百餘里，至捕喝國。<note place="inline">唐言
<lb ed="B" n="0567a05"/>中安國</note>。</p>
<lb ed="B" n="0567a06"/><p xml:id="pB13p0567a0601">捕喝國，周千六七百里，東西長，南北狹。土宜風俗，同颯秣建國。從此國西四百餘
<lb ed="B" n="0567a07"/>里，至伐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0567004" n="0567004"/>地國。<note place="inline">唐言西安國</note>。</p>
<lb ed="B" n="0567a08"/><p xml:id="pB13p0567a0801">伐地國，周四百餘里。土宜風俗，同颯秣建國。從此西南五百餘里，至貨利習彌伽國。</p>
<lb ed="B" n="0567a09"/><p xml:id="pB13p0567a0901">貨利習彌伽國，順縛芻河兩岸，東西二三十里，南北五百餘里。土宜風俗，同伐地國，
<lb ed="B" n="0567a10"/>語言少異。</p>
<lb ed="B" n="0567a11"/><p xml:id="pB13p0567a1101">從颯秣建國西南行三百餘里，至羯霜<note place="inline">去聲</note>。那國。<note place="inline">唐言史國</note>。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0567a12"/>
<lb ed="B" n="0567a13"/>
<lb ed="B" n="0567a14"/>
<lb ed="B" n="0567a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0568a" n="0568a"/>
<lb ed="B" n="0568a01"/>
<lb ed="B" n="0568a02"/>
<lb ed="B" n="0568a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">羯霜那國</cb:mulu><head>羯霜那國</head>
<lb ed="B" n="0568a04"/><p xml:id="pB13p0568a0401">羯霜那國，周千四五百里。土宜風俗，同颯秣建國。</p>
<lb ed="B" n="0568a05"/><p xml:id="pB13p0568a0501">從此西南行二百餘里，入山。山路崎嶇，谿徑危險，旣絕人里，又少水草。東南山行
<lb ed="B" n="0568a06"/>三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0568001" n="0568001"/>百餘里，入鐵門。</p>
<lb ed="B" n="0568a07"/>
<lb ed="B" n="0568a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">鐵門</cb:mulu><head>鐵門</head>
<lb ed="B" n="0568a09"/><p xml:id="pB13p0568a0901">鐵門者，左右帶山，山極峭峻，雖有狹徑，加之險阻，兩傍石壁，其色如鐵，旣設門扉，又
<lb ed="B" n="0568a10"/>以鐵鋦，多有鐵鈴，懸諸戶扇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0568002" n="0568002"/>，因其險固，遂以爲名。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0568a11"/>
<lb ed="B" n="0568a12"/>
<lb ed="B" n="0568a13"/>
<lb ed="B" n="0568a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">覩貨邏國故地總述</cb:mulu><head>覩貨邏國故地總述</head>
<lb ed="B" n="0568a15"/><p xml:id="pB13p0568a1501">出鐵門，至覩貨邏國<note place="inline">舊曰吐火羅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0568001-1" n="0568001-1"/>國，訛也</note>。故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0568002-1" n="0568002-1"/>地。南北千餘里，東西三千餘里。東
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0569a" n="0569a"/>
<lb ed="B" n="0569a01"/>阨葱嶺，西接波剌斯，南大雪山，北據鐵門，縛芻大河中境西流。自數百年，王族絕嗣，酋<anchor xml:id="nkr_note_orig_0569003" n="0569003"/>
<lb ed="B" n="0569a02"/>豪力競，各擅君長，依川據險，分爲二十七國。雖畫野區分，總役屬突厥。氣序旣溫，疾疫
<lb ed="B" n="0569a03"/>亦衆。冬末春初，霖雨相繼。故此境已南，濫波已北，其國風土，並多溫疾。而諸僧徒以十
<lb ed="B" n="0569a04"/>二月十六日入安居，三月十五日解安居，斯乃據其多雨，亦是設敎隨時也。其俗則志性恇
<lb ed="B" n="0569a05"/>怯，容貌鄙陋，粗知信義，不甚欺詐。語言去就，稍異諸國。字源二十五言，轉而相生，用之
<lb ed="B" n="0569a06"/>備物，書以橫讀，自左向右，文記漸多，逾廣窣利。多衣<g ref="#CB00626">㲲</g>，少服褐。貨用金、銀等錢，模樣
<lb ed="B" n="0569a07"/>異於諸國。</p>
<lb ed="B" n="0569a08"/><p xml:id="pB13p0569a0801">順縛芻河北下流至呾蜜國<anchor xml:id="nkr_note_orig_0569004" n="0569004"/>。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0569a09"/>
<lb ed="B" n="0569a10"/>
<lb ed="B" n="0569a11"/>
<lb ed="B" n="0569a12"/>
<lb ed="B" n="0569a13"/>
<lb ed="B" n="0569a14"/>
<lb ed="B" n="0569a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0570a" n="0570a"/>
<lb ed="B" n="0570a01"/>
<lb ed="B" n="0570a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">呾蜜　赤鄂衍那　忽露摩　愉漫　鞠和衍那　鑊沙　珂咄羅　拘謎陀　縛伽浪　紇露悉泯健　忽懍等十一國</cb:mulu><head>呾蜜　赤鄂衍那　忽露摩　愉漫　鞠和衍那　鑊沙　珂咄羅
<lb ed="B" n="0570a03"/>　拘謎陀　縛伽浪　紇露悉泯健　忽懍等十一國</head>
<lb ed="B" n="0570a04"/><p xml:id="pB13p0570a0401">呾蜜國，東西六百餘里，南北四百餘里。國大都城周二十餘里。東西長，南北狹。伽藍
<lb ed="B" n="0570a05"/>十餘所，僧徒千餘人。諸窣堵波<note place="inline">卽舊所謂浮圖也，又曰鍮婆，又曰塔婆，又曰私鍮簸，又曰藪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570001" n="0570001"/>斗波，皆
<lb ed="B" n="0570a06"/>訛也。</note>及佛尊像，多神異，有靈鑒。東至赤鄂衍那國。</p>
<lb ed="B" n="0570a07"/><p xml:id="pB13p0570a0701">赤鄂衍那國，東西四百餘里，南北五百餘里。國大都城周十餘里。伽藍五所，僧徒尠
<lb ed="B" n="0570a08"/>少。東至忽露摩國。</p>
<lb ed="B" n="0570a09"/><p xml:id="pB13p0570a0901">忽露摩國，東西百餘里，南北三百餘里。國大都城周十餘里。其王奚素突厥也。伽藍
<lb ed="B" n="0570a10"/>二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570002" n="0570002"/>所，僧徒百餘人。東至愉<note place="inline">朔俱反。</note>漫國。</p>
<lb ed="B" n="0570a11"/><p xml:id="pB13p0570a1101">愉漫國，東西四百餘里，南北百餘里。國大都城周十六七里。其王奚素突厥也。伽藍
<lb ed="B" n="0570a12"/>二所，僧徒寡少。西南臨縛芻河至鞠和衍那國。</p>
<lb ed="B" n="0570a13"/><p xml:id="pB13p0570a1301">鞠和衍那國，東西二百餘里，南北三百餘里。國大都城周十餘里。伽藍三所，僧徒百
<lb ed="B" n="0570a14"/>餘人。東至鑊沙國。</p>
<lb ed="B" n="0570a15"/><p xml:id="pB13p0570a1501">鑊沙國，東西三百餘里，南北五百餘里。國大都城周十六七里。東至珂咄羅國。</p>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0571a" n="0571a"/>
<lb ed="B" n="0571a01"/><p xml:id="pB13p0571a0101">珂咄羅國，東西千餘里，南北千餘里。國大都城周二十餘里。東接葱嶺至拘謎<note place="inline">莫閉反</note>。
<lb ed="B" n="0571a02"/>陀國。</p>
<lb ed="B" n="0571a03"/><p xml:id="pB13p0571a0301">拘謎陀國，東西二千餘里，南北二百餘里。據大葱嶺中。國大都城周二十餘里。西南
<lb ed="B" n="0571a04"/>鄰縛芻河，南接尸棄尼國。</p>
<lb ed="B" n="0571a05"/><p xml:id="pB13p0571a0501">南渡縛芻河，至達摩悉鐵帝國、鉢鐸創那國、淫薄健國、屈浪拏國、呬<note place="inline">火利反</note>。摩呾羅國、
<lb ed="B" n="0571a06"/>鉢利曷國、訖栗瑟摩國、曷邏胡國、阿利尼國、瞢健國，自活國東南至闊悉多國、安呾邏縛
<lb ed="B" n="0571a07"/>國，事在回記。活國西南至縛伽浪國。</p>
<lb ed="B" n="0571a08"/><p xml:id="pB13p0571a0801">縛伽浪國，東西五十餘里，南北二百餘里。國大都城周十餘里。南至紇露悉泯健國。</p>
<lb ed="B" n="0571a09"/><p xml:id="pB13p0571a0901">紇露悉泯健國，周千餘里。國大都城周十四五里。西北至忽懍國。</p>
<lb ed="B" n="0571a10"/><p xml:id="pB13p0571a1001">忽懍國，周八百餘里。國大都城周五六里。伽藍十餘所，僧徒五百餘人。西至縛喝國。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0571a11"/>
<lb ed="B" n="0571a12"/>
<lb ed="B" n="0571a13"/>
<lb ed="B" n="0571a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">縛喝國</cb:mulu><head>縛喝國</head>
<lb ed="B" n="0571a15"/><p xml:id="pB13p0571a1501">縛喝國，東西八百餘里，南北四百餘里。北臨縛芻河。國大都城周二十餘里，人皆謂
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0572a" n="0572a"/>
<lb ed="B" n="0572a01"/>之小<name role="" type="person">王舍城</name>也。其城雖固，居人甚少。土地所產，物類尤多。水陸諸花，難以備擧。伽藍
<lb ed="B" n="0572a02"/>百有餘所，僧徒三千餘人，並皆習學小乘法敎。</p>
<lb ed="B" n="0572a03"/>
<lb ed="B" n="0572a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">納縛僧伽藍</cb:mulu><head>納縛僧伽藍</head>
<lb ed="B" n="0572a05"/><p xml:id="pB13p0572a0501">城外西南有納縛<note place="inline">唐言新。</note>僧伽藍，此國先王之所建也。大雪山北作論諸師，惟此伽藍美
<lb ed="B" n="0572a06"/>業不替。其佛像則營以名珍，堂宇乃飾之奇寶。故諸國君長，利之以攻劫。此伽藍素有毘
<lb ed="B" n="0572a07"/>沙門天像，靈鑒可恃，冥加守衛。近突厥葉護可汗子肆葉護可汗，傾其部落，率其戎旅，奄
<lb ed="B" n="0572a08"/>襲伽藍，欲圖珍寶，去此不遠，屯軍野次。其夜夢見毘沙門天曰：「汝有何力，敢壞伽藍？」
<lb ed="B" n="0572a09"/>因以長戟，貫徹胸背。可汗驚寤，便苦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0572001" n="0572001"/>心痛，遂吿羣屬所夢咎徵，馳請衆僧，方伸懺謝，
<lb ed="B" n="0572a10"/>未及返命，已從殞歿。</p>
<lb ed="B" n="0572a11"/><p xml:id="pB13p0572a1101">伽藍內南佛堂中有佛澡罐，量可斗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0572002" n="0572002"/>餘，雜色炫耀，金石難名。又有佛牙，共長寸餘，
<lb ed="B" n="0572a12"/>廣八九分，色黃白，質光淨。又有佛掃帚，迦奢草作也，長餘二尺，圍可七寸，其把以雜寶飾
<lb ed="B" n="0572a13"/>之。凡此三物，每至六齋，法侶成<anchor xml:id="nkr_note_orig_0572003" n="0572003"/>會，陳設供養，至誠所感，或放光明。</p>
<lb ed="B" n="0572a14"/><p xml:id="pB13p0572a1401">伽藍北有窣堵波，高二百餘尺，金剛泥塗，衆寶廁飾，中有舍利，時燭靈光。</p>
<lb ed="B" n="0572a15"/><p xml:id="pB13p0572a1501">伽藍西南有一精廬，建立已來，多歷年所，遠方輻輳，高才類聚，證四果者，難以詳擧。
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0573a" n="0573a"/>
<lb ed="B" n="0573a01"/>故諸羅漢將入湼槃，示現神通，衆所知識，乃有建立，諸窣堵波基址相鄰，數百餘矣。雖證
<lb ed="B" n="0573a02"/>聖果，終無神變，蓋亦千計，不樹封記。今僧徒百餘人，夙夜匪懈，凡聖難測。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0573a03"/>
<lb ed="B" n="0573a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">提謂城及波利城</cb:mulu><head>提謂城及波利城</head>
<lb ed="B" n="0573a05"/><p xml:id="pB13p0573a0501">大城西北五十餘里有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573004" n="0573004"/>提謂城，北<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573005" n="0573005"/>四十餘里有波利城，城中各有一窣堵波，高餘
<lb ed="B" n="0573a06"/>三丈。昔者如來初證佛果，起菩提樹，方詣鹿園<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573006" n="0573006"/>。時二長者遇彼威光，隨其行路之次，
<lb ed="B" n="0573a07"/>遂獻<g ref="#CB00595">麨</g><anchor xml:id="nkr_note_orig_0573007" n="0573007"/>蜜，世尊爲說人天之福，最初得聞五戒十善也。旣聞法誨，請所供養，如來遂授
<lb ed="B" n="0573a08"/>其髮、爪焉。二長者將還本國，請禮敬之儀式。如來以僧伽胝<note place="inline">舊曰僧伽梨，訛也。</note>方疊布下，次
<lb ed="B" n="0573a09"/>下<name role="" type="person">鬱多羅</name>僧，次僧却崎，<note place="inline">舊曰僧祇支，訛也。</note>又覆鉢，豎錫杖，如是次第，爲窣堵波。二人承命，
<lb ed="B" n="0573a10"/>各還其城，擬儀聖旨，式修崇建，斯則釋迦法中最初窣堵波也。</p>
<lb ed="B" n="0573a11"/><p xml:id="pB13p0573a1101">城西七十餘里有窣堵波，高餘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573008" n="0573008"/>二丈，昔<name role="" type="person">迦葉波</name>佛時之所建也。</p>
<lb ed="B" n="0573a12"/><p xml:id="pB13p0573a1201">從大城西南入雪山阿，至銳秣陀國。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0573a13"/>
<lb ed="B" n="0573a14"/>
<lb ed="B" n="0573a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0574a" n="0574a"/>
<lb ed="B" n="0574a01"/>
<lb ed="B" n="0574a02"/>
<lb ed="B" n="0574a03"/>
<lb ed="B" n="0574a04"/>
<lb ed="B" n="0574a05"/>
<lb ed="B" n="0574a06"/>
<lb ed="B" n="0574a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">銳秣陀國及胡寔健國</cb:mulu><head>銳秣陀國及胡寔健國</head>
<lb ed="B" n="0574a08"/><p xml:id="pB13p0574a0801">銳秣陀國，東西五六十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0574001" n="0574001"/>里，南北百餘里。國大都城周十餘里。西南至胡寔健國。</p>
<lb ed="B" n="0574a09"/><p xml:id="pB13p0574a0901">胡寔健國，東西五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0574002" n="0574002"/>百餘里，南北千餘里。國大都城周二十餘里。多山川，出善馬。
<lb ed="B" n="0574a10"/>西北至呾剌健國。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0574a11"/>
<lb ed="B" n="0574a12"/>
<lb ed="B" n="0574a13"/>
<lb ed="B" n="0574a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">呾剌健國</cb:mulu><head>呾剌健國</head>
<lb ed="B" n="0574a15"/><p xml:id="pB13p0574a1501">呾剌健國，東西五百餘里，南北五六十里。國大都城周十餘里。西接波剌斯國界。</p>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0575a" n="0575a"/>
<lb ed="B" n="0575a01"/><p xml:id="pB13p0575a0101">從縛喝國南行百餘里，至揭職國。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0575a02"/>
<lb ed="B" n="0575a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">揭職國</cb:mulu><head>揭職國</head>
<lb ed="B" n="0575a04"/><p xml:id="pB13p0575a0401">揭職國，東西五百餘里，南北三百餘里。國大都城周四五里<anchor xml:id="nkr_note_orig_0575001" n="0575001"/>。土地磽确，陵阜連
<lb ed="B" n="0575a05"/>屬。少花果，多菽、麥。氣序寒烈，風俗剛猛。伽藍十餘所，僧徒三百餘人，並學小乘敎說
<lb ed="B" n="0575a06"/>一切有部。</p>
<lb ed="B" n="0575a07"/><p xml:id="pB13p0575a0701">東南入大雪山<anchor xml:id="nkr_note_orig_0575002" n="0575002"/>，山谷高深，峯巖危險，風雪相繼，盛夏合凍，積雪彌谷，蹊徑難涉，山
<lb ed="B" n="0575a08"/>神鬼魅，暴縱妖崇，羣盜橫行，殺害爲務。行六百餘里，出覩貨邏國境，至梵衍那國。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0575a09"/>
<lb ed="B" n="0575a10"/>
<lb ed="B" n="0575a11"/>
<lb ed="B" n="0575a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">梵衍那國</cb:mulu><head>梵衍那國</head>
<lb ed="B" n="0575a13"/><p xml:id="pB13p0575a1301">梵衍那國，東西二千餘里，南北三百餘里，在雪山之中也。人依山谷，逐勢邑居。國大
<lb ed="B" n="0575a14"/>都城據崖跨谷，長六七里，北背高巖。有宿麥，少花果，宜畜牧，多羊馬。氣序寒烈，風俗剛
<lb ed="B" n="0575a15"/>獷，多衣皮褐，亦其所宜。文字、風敎，貨幣之用，同覩貨邏國。語言少異，儀貌大同。淳信
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0576a" n="0576a"/>
<lb ed="B" n="0576a01"/>之心，特甚鄰國。上自三寶，下至百神，莫不輸誠，竭心宗敬。商估往來者，天神現徵祥，示
<lb ed="B" n="0576a02"/>崇變，求福德。伽藍數十所，僧徒數千人，宗學小乘說出世部。</p>
<lb ed="B" n="0576a03"/>
<lb ed="B" n="0576a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">大佛像</cb:mulu><head>大佛像</head>
<lb ed="B" n="0576a05"/><p xml:id="pB13p0576a0501">王城東北山阿有立佛石像，高百四五十尺，金色晃耀，寶飾煥爛。東有伽藍，此國先王
<lb ed="B" n="0576a06"/>之所建也。伽藍東有鍮石釋迦佛立像，高百餘尺，分身別鑄，總合成立。</p>
<lb ed="B" n="0576a07"/><p xml:id="pB13p0576a0701">城東二三里<anchor xml:id="nkr_note_orig_0576001" n="0576001"/>伽藍中有佛入涅槃臥像，長千餘尺。其王每此設無遮大會，上自妻子，
<lb ed="B" n="0576a08"/>下至國珍，府庫旣傾，復以身施，羣官僚佐就僧酬贖，若此者以爲所務矣。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0576a09"/>
<lb ed="B" n="0576a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">小川澤僧伽藍</cb:mulu><head>小川澤僧伽藍</head>
<lb ed="B" n="0576a11"/><p xml:id="pB13p0576a1101">臥像伽藍東南行二百餘里，度大雪山<anchor xml:id="nkr_note_orig_0576002" n="0576002"/>，東至小川澤，泉池<anchor xml:id="nkr_note_orig_0576003" n="0576003"/>澄鏡，林樹靑葱。有僧
<lb ed="B" n="0576a12"/>伽藍，中有佛齒及劫初時獨覺齒，長餘五寸，廣減四寸；復有金輪王齒，長三寸，廣二寸；
<lb ed="B" n="0576a13"/>商諾迦縛娑<note place="inline">舊曰<name role="" type="person">商那和修</name>，訛也。</note>大阿羅漢所持鐵鉢，量可八九升。凡三賢聖遺物，並以黃金緘
<lb ed="B" n="0576a14"/>封。又有商諾迦縛娑九條僧伽胝衣，絳赤色，設諾迦草皮之所績成也。商諾迦縛娑者，阿
<lb ed="B" n="0576a15"/>難弟子也，在先身中，以設諾迦草衣，於<anchor xml:id="nkr_note_orig_0576004" n="0576004"/>解安居日，持施衆僧，承茲福力，於五百身中陰、
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0577a" n="0577a"/>
<lb ed="B" n="0577a01"/>生陰，恆服此衣，以最後身，從胎俱出，身旣漸長，衣亦隨廣，及阿難之度出家也，其衣變爲
<lb ed="B" n="0577a02"/>法服，及受具戒，更變爲九條僧伽胝，將證寂滅，入邊際定，發智願力，留此袈娑，盡釋迦遺
<lb ed="B" n="0577a03"/>法，法盡之後，方乃變壞。今已少損，信有徵矣。</p>
<lb ed="B" n="0577a04"/><p xml:id="pB13p0577a0401">從此東行入雪山，踰越黑嶺，至迦畢試國。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0577a05"/>
<lb ed="B" n="0577a06"/>
<lb ed="B" n="0577a07"/>
<lb ed="B" n="0577a08"/>
<lb ed="B" n="0577a09"/>
<lb ed="B" n="0577a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">迦畢試國</cb:mulu><head>迦畢試國</head>
<lb ed="B" n="0577a11"/><p xml:id="pB13p0577a1101">迦畢試國，周四千餘里，北背雪山，三陲黑嶺。國大都城周十餘里。宜穀、麥，多果、
<lb ed="B" n="0577a12"/>木，出善馬、鬱金香。異方奇貨，多聚此國。氣序風寒，人性暴獷，言辭鄙褻，婚姻雜亂。文
<lb ed="B" n="0577a13"/>字大同覩貨邏國，習俗、語言、風敎頗異。服用毛<g ref="#CB00626">㲲</g>，衣兼皮褐。貨用金錢、銀錢及小銅錢，
<lb ed="B" n="0577a14"/>規矩模樣異於諸國。王刹利<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577001" n="0577001"/>種也，有智略，性勇烈，威懾鄰境，統十餘國，愛育百姓，敬
<lb ed="B" n="0577a15"/>崇三寶，歲造丈八尺銀佛像，兼設無遮大會，周給貧窶，惠施鰥寡。伽藍百餘所，僧徒六千
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0578a" n="0578a"/>
<lb ed="B" n="0578a01"/>餘人，並多習學大乘法敎。窣堵波、僧伽藍崇高弘敞，廣博嚴淨。天祠數十所，異道千餘人，
<lb ed="B" n="0578a02"/>或露形，或塗灰，連絡髑髏，以爲冠鬘。</p>
<lb ed="B" n="0578a03"/>
<lb ed="B" n="0578a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">質子伽藍</cb:mulu><head>質子伽藍</head>
<lb ed="B" n="0578a05"/><p xml:id="pB13p0578a0501">大城東三四里北山下有大伽藍，僧徒三百餘人，並學小乘法敎。聞之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0578002" n="0578002"/>耆舊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0578003" n="0578003"/>曰
<lb ed="B" n="0578a06"/>昔健馱邏國<name role="" type="person">迦膩色迦</name>王威被鄰國，化洽遠方，治兵廣地，至葱嶺東，河西蕃維畏威送質。迦
<lb ed="B" n="0578a07"/>膩色迦王旣得質子，特加禮命寒暑改館，冬居印度諸國，夏還迦畢試國，春、秋止健馱邏國。
<lb ed="B" n="0578a08"/>故質子三時住處，各建伽藍，今此伽藍卽夏居之所建也。故諸屋壁，圖畫質子，容貌服飾，
<lb ed="B" n="0578a09"/>頗同中夏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0578004" n="0578004"/>。其後得還本國，心存故居，雖阻山川，不替供養。故今僧衆，每至入安居
<lb ed="B" n="0578a10"/>解安居，大興法會，爲諸質子祈福樹善，相繼不絕，以至於今。</p>
<lb ed="B" n="0578a11"/><p xml:id="pB13p0578a1101">伽藍佛院東門南大神王像右足下，坎地藏寶，質子之所藏也。故其銘曰：「伽藍朽壞，
<lb ed="B" n="0578a12"/>取以修治。」近有邊王，貪婪凶暴，聞此伽藍多藏珍寶，驅逐僧徒，方事發掘，神王冠中鸚鵡
<lb ed="B" n="0578a13"/>鳥像乃奮羽驚鳴，地爲震動，王及軍人辟易僵仆，久而得起，謝咎以歸。</p>
<lb ed="B" n="0578a14"/><p xml:id="pB13p0578a1401">伽藍北嶺上有數石室，質子習定之處也。其中多藏雜寶，其側有銘，藥叉守衛。有欲開
<lb ed="B" n="0578a15"/>發取中寶者，此藥叉神變現異形，或作師子，或作蟒蛇、猛獸、毒蟲，殊形震怒，以故無人敢
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0579a" n="0579a"/>
<lb ed="B" n="0579a01"/>得攻發。</p>
<lb ed="B" n="0579a02"/><p xml:id="pB13p0579a0201">石室西二三里大山嶺上有觀自在菩薩像，有人至誠願見者，菩薩從其像中出妙色身，
<lb ed="B" n="0579a03"/>安慰行者。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0579a04"/>
<lb ed="B" n="0579a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">曷邏怙羅僧伽藍</cb:mulu><head>曷邏怙羅僧伽藍</head>
<lb ed="B" n="0579a06"/><p xml:id="pB13p0579a0601">大城東南三十餘里至曷邏怙羅僧伽藍，傍有窣堵波，高百餘尺，或至齋日，時燭光明，
<lb ed="B" n="0579a07"/>覆鉢勢上石隙間流出黑香油，靜夜中時聞音樂之聲。聞諸耆舊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579005" n="0579005"/>曰：昔此國大臣曷邏怙羅
<lb ed="B" n="0579a08"/>之所建也。功旣成已，於夜夢中有人吿曰：「汝所建立窣堵波未有舍利，明旦有獻上者，宜
<lb ed="B" n="0579a09"/>從王請。」旦入朝進請曰：「不量庸昧，敢有願求。」王曰：「夫何所欲？」對曰：「今日有先獻
<lb ed="B" n="0579a10"/>者，願垂恩賜。」王曰：「然。」曷邏怙羅佇立宮門，瞻望所至。俄有一人持舍利甁，大臣問曰
<lb ed="B" n="0579a11"/>「欲何獻上？」曰：「佛舍利。」大臣曰：「吾爲爾守，宜先白王。」曷邏怙羅恐王珍貴舍利，追悔
<lb ed="B" n="0579a12"/>前恩，疾往伽藍，登窣堵波，至誠所感，其石覆鉢自開，安置舍利，已而疾出，尙拘衣襟，王使
<lb ed="B" n="0579a13"/>逐之，石已掩矣。故其隙間，流黑香油。</p>
<lb ed="B" n="0579a14"/>
<lb ed="B" n="0579a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">阿路猱山</cb:mulu><head>阿路猱山</head>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0580a" n="0580a"/>
<lb ed="B" n="0580a01"/><p xml:id="pB13p0580a0101">城南四十餘里至霫<note place="inline">骨立反</note>。蔽多伐剌祠城。凡地大震，山崖崩墜，周此城界，無所動搖。</p>
<lb ed="B" n="0580a02"/><p xml:id="pB13p0580a0201">霫蔽多伐剌祠城南三十餘里至阿路猱<note place="inline">奴高反。</note>山，崖嶺峭峻，巖谷杳冥。其峯每歲增高
<lb ed="B" n="0580a03"/>數百尺，與漕矩吒國<g ref="#CB04403">䅳</g><note place="inline">士句反。下同。</note>那呬羅山<anchor xml:id="nkr_note_orig_0580006" n="0580006"/>髣髴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0580007" n="0580007"/>相望，便卽崩墜。聞諸土俗曰：初，
<lb ed="B" n="0580a04"/><g ref="#CB04403">䅳</g><anchor xml:id="nkr_note_orig_0580008" n="0580008"/>那天神自遠而至，欲止此山。山神震恐，搖蕩谿谷。天神曰：「不欲相舍，故此傾動。
<lb ed="B" n="0580a05"/>少垂賓主，當盈財寶。吾今往漕矩吒國<g ref="#CB04403">䅳</g>那呬羅山，每歲至我受國王、大臣祀獻之時，宜相
<lb ed="B" n="0580a06"/>屬望。」故阿路猱山增高旣已，尋卽崩墜。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0580a07"/>
<lb ed="B" n="0580a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">大雪山龍池</cb:mulu><head>大雪山龍池</head>
<lb ed="B" n="0580a09"/><p xml:id="pB13p0580a0901">王城西北二百餘里至大雪山。山頂有池，請雨祈晴，隨求果願。聞之耆舊<anchor xml:id="nkr_note_orig_0580009" n="0580009"/>曰：昔健
<lb ed="B" n="0580a10"/>馱邏國有阿羅漢，常受此池龍王供養。每至中食，以神通力，幷坐繩牀，凌虛而往。侍者沙
<lb ed="B" n="0580a11"/>彌密於繩牀之下，攀緣潛隱，而阿羅漢時至便往，至龍宮乃見沙彌，龍王因請留食。龍王以
<lb ed="B" n="0580a12"/>天甘露飯阿羅漢，以人間味而饌沙彌。阿羅漢飯食已訖，便爲龍王說諸法要。沙彌如常爲
<lb ed="B" n="0580a13"/>師滌器，器有餘粒，駭其香味，卽起惡願，恨師忿龍，願諸福力，於今悉現，斷此龍命，我自爲
<lb ed="B" n="0580a14"/>王。沙彌發是願時，龍王已覺頭痛矣。羅漢說法誨諭，龍王謝咎責躬，沙彌懷忿，未從誨
<lb ed="B" n="0580a15"/>謝。旣還伽藍，至誠發願，福力所致，是夜命終，爲大龍王，威猛奮發，遂來入池，殺龍王，居
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0581a" n="0581a"/>
<lb ed="B" n="0581a01"/>龍宮，有其部屬，總其統命。以宿願故，興暴風雨，摧拔樹木，欲壞伽藍。時<name role="" type="person">迦膩色迦</name>王怪
<lb ed="B" n="0581a02"/>而發問，其阿羅漢具以白王。王卽爲龍於雪山下立僧伽藍，建窣堵波，高百餘尺。龍懷宿
<lb ed="B" n="0581a03"/>忿，遂發風雨，王以弘濟爲心，龍乘瞋毒作暴，僧伽藍、窣堵波六壞七成。<name role="" type="person">迦膩色迦</name>王恥功
<lb ed="B" n="0581a04"/>不成，欲塡龍池，毀其居室，卽興兵衆，至雪山下。時彼龍王深懷震懼，變作老婆羅門，叩王
<lb ed="B" n="0581a05"/>象而諫曰：「大王宿植善本，多種勝因，得爲人王，無思不服。今日何故與龍交爭？夫龍者，
<lb ed="B" n="0581a06"/>畜也，卑下惡類，然有大威，不可力競，乘雲馭風，蹈虛履水，非人力所能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581010" n="0581010"/>，豈王必所怒
<lb ed="B" n="0581a07"/>哉？王今擧國興兵，與一龍爭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581011" n="0581011"/>，勝則王無服<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581012" n="0581012"/>遠之威，敗則王有非敵之恥。爲王計者，
<lb ed="B" n="0581a08"/>宜可歸兵。」<name role="" type="person">迦膩色迦</name>王未之從也。龍卽還池，聲震雷動，暴風拔木，沙石如雨，雲霧晦冥，
<lb ed="B" n="0581a09"/>軍馬驚駭。王乃歸命三寶，請求加護，曰：「宿殖多福，得爲人王，威懾強敵，統贍部洲，今爲
<lb ed="B" n="0581a10"/>龍畜所屈，誠乃我之薄福也。願諸福力，於今現前。」卽於兩肩起大煙焰，龍退風靜，霧卷雲
<lb ed="B" n="0581a11"/>開。王令軍衆人擔一石，用塡龍池。龍王還作婆羅門，重請王曰：「我是彼池龍王，懼威歸
<lb ed="B" n="0581a12"/>命，惟王悲愍，赦其前過。王以含育，覆燾生靈，如何於我獨加惡害？王若殺我，我之與王，
<lb ed="B" n="0581a13"/>俱墮惡道，王有斷命之罪，我懷怨讎之心，業報皎然，善惡明矣。」王遂與龍明設要契，後更
<lb ed="B" n="0581a14"/>有犯，必不相赦。龍曰：「我以惡業，受身爲龍，龍性猛惡，不能自持，瞋心或起，當忘所制。
<lb ed="B" n="0581a15"/>王今更立伽藍，不敢摧毀。每遣一人候望山嶺，黑雲若起，急擊犍椎，我聞其聲，惡心當息。」
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0582a" n="0582a"/>
<lb ed="B" n="0582a01"/>其王於是更修伽藍，建窣堵波，候望雲氣，於今不絕。</p>
<lb ed="B" n="0582a02"/><p xml:id="pB13p0582a0201">聞諸土俗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582013" n="0582013"/>曰：窣堵波中有如來骨肉舍利，可一升餘，神變之事，難以詳述。一時中
<lb ed="B" n="0582a03"/>窣堵波內忽有煙起，少間便出猛焰，時人謂窣堵波已從火燼，瞻仰良久，火滅煙消，乃見舍
<lb ed="B" n="0582a04"/>利如白珠璠，循環表柱，宛轉而上，昇高雲際，縈旋而下。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0582a05"/>
<lb ed="B" n="0582a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">舊王伽藍</cb:mulu><head>舊王伽藍</head>
<lb ed="B" n="0582a07"/><p xml:id="pB13p0582a0701">王城西北大河南岸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582014" n="0582014"/>舊王伽藍內，有釋迦菩薩弱齡齓齒，長餘一寸。其伽藍東南有
<lb ed="B" n="0582a08"/>一伽藍，亦名舊王，有如來頂骨一片，面廣寸餘，其色黃白，髮孔分明。又有如來髮，髮色靑
<lb ed="B" n="0582a09"/>紺，螺旋右縈，引長尺餘，卷可半寸。凡此三事，每至六齋，王及大臣散花供養。頂骨伽藍
<lb ed="B" n="0582a10"/>西南有舊王妃伽藍，中有金銅窣堵波，高百餘尺。聞之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582015" n="0582015"/>土俗曰：其窣堵波中有佛舍利升
<lb ed="B" n="0582a11"/>餘，每月十五日，其夜便放圓光，燭曜露盤，聯暉達曙，其光漸斂，入窣堵波。</p></cb:div>
<lb ed="B" n="0582a12"/>
<lb ed="B" n="0582a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">比羅娑洛山</cb:mulu><head>比羅娑洛山</head>
<lb ed="B" n="0582a14"/><p xml:id="pB13p0582a1401">城西南有比羅娑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582016" n="0582016"/>洛山。<note place="inline">唐言象堅。</note>山神作象形，故曰象堅也。昔如來在世，象堅神奉
<lb ed="B" n="0582a15"/>請世尊及千二百大阿羅漢，山巓有大磐石，如來卽之，受神供養。其後<name role="" type="person">無憂王</name>卽磐石上起
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0583a" n="0583a"/>
<lb ed="B" n="0583a01"/>窣堵波，高百餘尺，今人謂之象堅窣堵波也。亦云中有如來舍利，可一升餘。</p>
<lb ed="B" n="0583a02"/><p xml:id="pB13p0583a0201">象堅窣堵波北山巖下有一龍泉，是如來受神飯已，及阿羅漢於中漱口嚼楊枝，因卽植
<lb ed="B" n="0583a03"/>根，今爲茂林。後人於此建立伽藍，名鞞鐸佉。<note place="inline">唐言嚼楊枝也。</note></p>
<lb ed="B" n="0583a04"/><p xml:id="pB13p0583a0401">自此東行六百餘里，山谷接連，峯巖峭峻，越黑嶺，入北印度境，至濫波國。<note place="inline">北印度境。</note></p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="B" n="0583a05"/>
<lb ed="B" n="0583a06"/>
<lb ed="B" n="0583a07"/>
<lb ed="B" n="0583a08"/>
<lb ed="B" n="0583a09"/>
<lb ed="B" n="0583a10"/>
<lb ed="B" n="0583a11"/>
<lb ed="B" n="0583a12"/>
<lb ed="B" n="0583a13"/>
<lb ed="B" n="0583a14"/>
<lb ed="B" n="0583a15"/>
<pb ed="B" xml:id="B13.0080.0584a" n="0584a"/>
<lb ed="B" n="0584a01"/>
<lb ed="B" n="0584a02"/>
<lb ed="B" n="0584a03"/>
<lb ed="B" n="0584a04"/>
<lb ed="B" n="0584a05"/>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0543a0501" to="#end0543a0501"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="韓小荆（2009） (2009-10-31)">印<note type="cf1">T51n2087_p0867b20</note></lem><rdg wit="#wit.orig">卭</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="bubian-notes">
<head>大藏經補編 校注</head>
<p>
<note n="0521001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0521001">原書無總目，僅每卷卷首有一國名目錄。這份總目錄是此次校點時新編的。</note>
<note n="0521002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0521002">在總目錄中，自卷第一至卷第十二，凡有「*」的標題，都是校點者所加，其餘則是散見於原書每卷卷首的。</note>
<note n="0543001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0543001">東離<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「東雒」；中本作「東雖」；異本作「東離」，今據改。</note>
<note n="0543002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0543002">肉骨<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「骨肉」；麗本作「肉骨」，今據改。</note>
<note n="0544003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0544003">三年<space quantity="1" unit="chars"/>疑是「元年」之誤。</note>
<note n="0544004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0544004">暄<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「喧」；麗本作「暄」，今據改。</note>
<note n="0544005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0544005">冀<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「異」；麗本作「冀」，今據改。</note>
<note n="0545001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0545001">于志寧<space quantity="1" unit="chars"/>此行宋、元各本但題「尙書左僕射燕國公製」。明刻本始於公字下誤加「張說」之名，全唐文（卷二二五）亦誤以此序作者爲張說。金陵本、中本公字下作「于志寧」，是。</note>
<note n="0545002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0545002">潁川<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「頴州」；全唐文（卷二二五）作「潁川」，今據改。</note>
<note n="0546003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0546003">鞶帨<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「鞶悅」；全唐文（卷二二五）作「鞶帨」，今據改。</note>
<note n="0546004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0546004">潁<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「穎」；全唐文（卷二二五）作「潁」，今據改。</note>
<note n="0546005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0546005">七百八十言<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本「八」字誤作「六」，他本皆不誤，今改正。</note>
<note n="0549001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0549001">三藏沙門<name role="" type="person">玄奘</name>奉勅撰<space quantity="1" unit="chars"/>今傳世印本大唐西域記，此行皆分兩行作：<p>「三藏法師<name role="" type="person">玄奘</name>奉詔譯</p><p><space quantity="1" unit="chars"/><name role="" type="person">大總持寺</name>沙門辯機撰」</p><p>蓋本書原由<name role="" type="person">玄奘</name>指授，辯機執筆綴緝而成，（見道宣續高僧傳卷四<name role="" type="person">玄奘</name>傳及智昇開元釋敎錄卷八），並列兩人之名，亦其所宜。但西域記爲<name role="" type="person">玄奘</name>奉詔所修，當時卷首題署例不得以辯機之名與<name role="" type="person">玄奘</name>並列。慧琳一切經音義（卷八二）題作「三藏沙門<name role="" type="person">玄奘</name>奉勅撰」，蓋所見唐本如此，今據改。以下各卷同。</p></note>
<note n="0549002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0549002">序<space quantity="1" unit="chars"/>本書開卷自「歷選皇猷，遐觀帝錄」至下「印度風俗，語在後記」爲止，今所見各本皆列於「大唐西域記卷第一」及「三十四國」目錄之後。然慧琳一切經音義（卷八二）則列於「大唐西域記卷第一」及「三十四國」目錄之前，並亦稱之爲「西域記序」，蓋唐本次第如此，今據以移前，並補一序字。</note>
<note n="0550003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0550003">皆訛也<space quantity="1" unit="chars"/>四庫全書總目提要（卷七一）云：大唐西域記「句下閒有注文，或曰唐言某某，或曰某印度境，疑爲原注。又有校正譯語，云舊作某某譌者，及每卷之末，附有音釋，疑爲後人所加」。</note>
<note n="0550004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0550004">唐言<name role="" type="person">妙高山</name><space quantity="1" unit="chars"/>見上校注（三）。</note>
<note n="0550005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0550005">照迥<space quantity="1" unit="chars"/>宋本、南宋本、磧砂本作「迴薄」。</note>
<note n="0550006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0550006">其<space quantity="1" unit="chars"/>各本皆作「則」；法苑珠林（卷二）引本記作「其」，今據改。</note>
<note n="0550007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0550007">八<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「大」；異本作「十」；麗本、堀本作「八」，今據改。</note>
<note n="0550008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0550008">泠<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「冷」；慧琳一切經音義（卷八二）、磧砂本、徑山本、麗本作「泠」，今據改。</note>
<note n="0550009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0550009">巨升反<space quantity="1" unit="chars"/>此等本書正文中所附之反切注音，疑亦後人所加。參見上校注（三）。</note>
<note n="0555001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0555001">伐<space quantity="1" unit="chars"/>石本、中本作「代」；異本作「戍」。</note>
<note n="0556001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0556001">焉耆<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「烏耆」；麗本作「<term cb:behaviour="no-norm"><g ref="#CB32932">焉</g></term>（焉之俗寫）耆」，今據改。</note>
<note n="0556002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0556002"><g ref="#CB01082">𪎭</g><space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「糜」；敦煌本屈支國條作「麋」；他本（如麗本）或作「穈」。慧琳一切經音義（卷八二）作「<g ref="#CB32922">𪋩</g>」，陳作霖一切經音義通檢依今本說文作「<g ref="#CB01082">𪎭</g>」，今據改。下同。</note>
<note n="0556003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0556003">毼<space quantity="1" unit="chars"/>南宋本、麗本作「褐」。</note>
<note n="0556004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0556004">得<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「度」；石本、古本作「渡」；敦煌本、南宋本、磧砂本、徑山本、麗本作「得」，今據改。</note>
<note n="0558001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0558001">聞之耆舊<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「聞諸先志」；敦煌本、石本、中本作「聞之耆舊」，今據改。</note>
<note n="0558002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0558002">阿<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「河」。</note>
<note n="0558003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0558003">相<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「隨」；敦煌本作「相」，今據改。</note>
<note n="0558004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0558004">六<space quantity="1" unit="chars"/>宋本、南宋本、磧砂本、徑山本、異本作「八」。</note>
<note n="0558005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0558005">各有立<space quantity="1" unit="chars"/>三字敦煌本作「有五」二字。</note>
<note n="0559006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0559006">聞之耆舊<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「聞諸先志」；敦煌本、石本、中本作「聞之耆舊」，今據改。</note>
<note n="0559007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0559007">命<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「今」；敦煌本、宋本、南宋本、石本、中本作「命」，今據改。</note>
<note n="0559008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0559008">過<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「遇」；敦煌本作「過」，今據改。</note>
<note n="0559009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0559009">亟墨<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「函墨」；敦煌本作「<g ref="#CB32946">𫽄</g>墨」；磧砂本、徑山本作「亟墨」，今據改。</note>
<note n="0561001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0561001">陵<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「凌」；敦煌本、宋本、南宋本、磧砂本、徑山本、石本、中本作「陵」，今據改。</note>
<note n="0561002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0561002">喚<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、宋本、南宋本、磧砂本、徑山本、石本、中本無「喚」字。</note>
<note n="0561003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0561003">廣<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「長」；敦煌本作「廣」，今據改。</note>
<note n="0561004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0561004">汗<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「汙」；中本作「汚」；敦煌本、麗本作「汗」，今據改。</note>
<note n="0561001-1" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0561001-1">水<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本無「水」字。</note>
<note n="0562001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0562001">二<space quantity="1" unit="chars"/>磧砂本、徑山本作「三」。</note>
<note n="0563001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0563001">裳<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「服」；敦煌本作「裳」，今據改。</note>
<note n="0563001-1" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0563001-1">白水城<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、中本作「泉城」。</note>
<note n="0564001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0564001">葉河<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「葉葉河」。</note>
<note n="0564002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0564002">主<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、石本、古本作「王」。</note>
<note n="0564003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0564003">東南<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、古本作「東南行」。</note>
<note n="0565001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0565001">酋<space quantity="1" unit="chars"/>古本、異本、中本作「首」。</note>
<note n="0565002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0565002">百<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「百餘」。</note>
<note n="0566001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0566001">西<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「西行」；敦煌本、宋本、南宋本、磧砂本、徑山本、中本同；麗本作「西」，今據改。</note>
<note n="0566002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0566002">多出善馬<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本此四字在下文「戰無前敵」四字下。</note>
<note n="0566001-1" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0566001-1">險<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「堅」；敦煌本、南宋本、磧砂本、徑山本、麗本作「險」，今據改。</note>
<note n="0567002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0567002">西<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、古本、中本作「西行」。</note>
<note n="0567003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0567003">四<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本無「四」字。</note>
<note n="0567004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0567004">伐<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「戊」；石本、中本作「代」；異本作「戍」。下同。</note>
<note n="0568001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0568001">羅<space quantity="1" unit="chars"/>石本作「邏」。</note>
<note n="0568002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0568002">故<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「其」；敦煌本、石本作「故」，今據改。</note>
<note n="0568001-1" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0568001-1">三<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本無「三」字。</note>
<note n="0568002-1" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0568002-1">扇<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、石本、古本、中本作「扉」。</note>
<note n="0569003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0569003">酋<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、古本、異本、中本作「首」。</note>
<note n="0569004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0569004">呾蜜國<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本「國」字下有「唐言竺國」四字小注。</note>
<note n="0570001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570001">藪<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「數」；敦煌本、南宋本、磧砂本、麗本作「藪」，今據改。</note>
<note n="0570002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570002">二<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「三」。</note>
<note n="0572001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0572001">苦<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「若」。</note>
<note n="0572002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0572002">斗<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、石本、古本作「升」。</note>
<note n="0572003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0572003">侶成<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「俗咸」；敦煌本作「侶成」，今據改。</note>
<note n="0573004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573004">有<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「至」；敦煌本作「有」，今據改。</note>
<note n="0573005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573005">北<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本「北」字上有「城」字；敦煌本無「城」字，今據刪。</note>
<note n="0573006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573006">鹿園<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「厥園」。</note>
<note n="0573007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573007"><g ref="#CB00595">麨</g><space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「麩」。</note>
<note n="0573008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573008">餘<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本無「餘」字。</note>
<note n="0574001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0574001">十<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、石本、中本無此字。</note>
<note n="0574002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0574002">五<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「五十」。</note>
<note n="0575001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0575001">四五里<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「四五十里」。</note>
<note n="0575002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0575002">大雪山<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「雪山」。</note>
<note n="0576001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0576001">二三里<space quantity="1" unit="chars"/>宋本、南宋本、磧砂本、徑山本作「十二三里」。</note>
<note n="0576002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0576002">大雪山<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「雪山」。</note>
<note n="0576003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0576003">池<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「水」。</note>
<note n="0576004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0576004">於<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「作」。</note>
<note n="0577001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577001">刹利<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、石本、中本作「窣利」。</note>
<note n="0578002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0578002">之<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「諸」；敦煌本、石本、中本作「之」，今據改。</note>
<note n="0578003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0578003">耆舊<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「先志」；敦煌本、石本、占本、中本作「耆舊」，今據改。</note>
<note n="0578004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0578004">頗同中夏<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「頗同東夏」；敦煌本、麗本作「頗同中夏」，今據改。</note>
<note n="0579005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579005">耆舊<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「先志」；石本、古本、中本作「耆舊」，今據改。</note>
<note n="0580006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0580006"><g ref="#CB04403">䅳</g>那呬羅山<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「<g ref="#CB32940">𥟷</g>那縊羅山」；慧琳一切經音義（卷八二）作「<g ref="#CB04403">䅳</g>羅那呬山」。</note>
<note n="0580007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0580007">髣髴<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「髣鬀」；他本皆不誤，今改正。</note>
<note n="0580008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0580008"><g ref="#CB04403">䅳</g><space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「<g ref="#CB32940">𥟷</g>」。</note>
<note n="0580009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0580009">之耆舊<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「諸先志」；敦煌本、石本、古本、中本作「之耆舊」，今據改。</note>
<note n="0581010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581010">能<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「制」；敦煌本作「能」，今據改。</note>
<note n="0581011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581011">爭<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「鬬」；敦煌本作「爭」，今據改。</note>
<note n="0581012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581012">服<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「伏」；敦煌本作「服」，今據改。</note>
<note n="0582013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582013">土俗<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「先志」；敦煌本、石本、古本、中本作「土俗」，今據改。</note>
<note n="0582014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582014">岸<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本、古本作「崖」。</note>
<note n="0582015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582015">之<space quantity="1" unit="chars"/>金陵本作「諸」；敦煌本作「之」，今據改。</note>
<note n="0582016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582016">娑<space quantity="1" unit="chars"/>敦煌本作「婆」。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0543a0501" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="B13.0543a05.33" target="#nkr_note_add_0543a0501">印【CB】【大-CB】，卭【補編】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>